ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH
       
Język Niemiecki



Wydania z lat 2009-2016 dostepne są w wersji elektronicznej jako pliki PDF. Są one identyczne z wersjami drukowanymi. Jednakże nie zawierają materiałów, które były na płytach CD/DVD dołączanych do niektórych wydań drukowanych.
W wersji drukowanej dostepne jest tylko jedno wydanie - 3/2016.
Więcej


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Cena kompletu wydań 50 zł
Cena jednego wydania 10 zł
Zamów



Nowość!


Więcej

Sumatra - w królestwie palmy oleistej i kauczuku



Ogromne chmury dymów z wiatrem przenoszone są w kierunku Malezji i Singapuru utrudniając życie mieszkańcom tych krajów. Zakłócają transport lotniczy, utrudniają nawigację w zatłoczonej cieśninie Malakka i przede wszystkim wpływają na kondycję zdrowotną. Sytuacje te powtarzają się co roku i na nic zdają się apele rządów Singapuru i Malezji, by ograniczyć ten proceder, interes i zyski są najważniejsze. 
Dlaczego palma oleista zrobiła taką karierę? Dlatego, że jest to niezmiernie wydajne źródło oleju. Z 1 ha można uzyskać prawie 5 tys. litrów tego produktu. Samo drzewo owocuje już po 3 latach. Jest wysokie na około 10 m, ma kolczastą kłodzinę, stąd też owoce zrywa się specjalnym sierpowatym nożem umocowanym na końcu kija bambusowego (…)

Park Narodowy Gunung Leuser – wizyta u orangutanów 
Po przekroczeniu wiszącego mostu nad rzeką Bohorok wkraczamy na teren plantacji kauczukowca. Drzewo kauczukowe w tym rejonie świata pojawiło się dopiero pod koniec XIX wieku za sprawą brytyjskiego botanika Henry’ego Wickhama. W 1876 r. udało mu się wywieźć 70 tysięcy nasion z Amazonii do Wielkiej Brytanii. Tam z nasion wyhodowano sadzonki i przewieziono je na Malaje. Tu znalazły idealne warunki do rozwoju. W rezultacie trzy kraje Azji Południowo-Wschodniej, tj. Malezja, Tajlandia i Indonezja dzisiaj są największymi producentami tego surowca. Właścicielami plantacji nie są jednak mieszkańcy, lecz wielkie firmy oponiarskie typu Bridgestone, Goodyear czy Michelin.

Za plantacją kauczuku zaczyna się prawdziwa dżungla. Trochę jestem zdziwiony, bo las równikowy zawsze kojarzył mi się z bujną roślinnością, dużą wilgotnością, a tu jest nadzwyczaj jasno i sucho. Jesteśmy we wschodniej części Parku Narodowego Leuser. Park ochroną obejmuje aż  7 927 km kw. górskiego lasu równikowego. Porasta on zbocza i doliny gór Barisan rozciągających się na północnym zachodzie Sumatry. Góry te nazywane są sumatrzańskimi Andami. Park narodowy utworzono w 1980 roku, a w 2004 roku wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako Tropical Rainforest Heritage of Sumatra. Żyje tu 130 gatunków ssaków, 380 gatunków ptaków i 4000 gatunków roślin. Jest jedynym na świecie domem dla wielkich czterech zagrożonych gatunków zwierząt: orangutana, słonia, tygrysa i nosorożca sumatrzańskiego. Z innych ssaków można tu spotkać siedem gatunków małp naczelnych: gibona (siamang i białorękiego), lori, makaka (lapunder i jawajskiego), langury (Thomasa i srebrne), oraz panterę mglistą, niedźwiedzia malajskiego, jelenia sambar, 13 gatunków nietoperzy oraz 17 gatunków wiewiórek. Z roślin wyróżniają się dwa największe kwiaty na świecie ‒ raflezja, która jest symbolem Indonezji oraz dziwidło olbrzymie (Amorphophallus titanum). 

Z wymienionych osobliwości natury, w tej części parku możemy podziwiać tylko kilka gatunków zwierząt, m.in. makaki oraz orangutany. Tych żyje w parku, około 7 tysięcy, ale ich liczba ciągle maleje. Dzieje się to za sprawą fragmentacji lasów wycinanych pod uprawę palmy oleistej i kauczuku oraz powolnej prokreacji. Samica rodzi młode średnio co 6-8 lat. Ta przerwa między kolejnymi porodami umożliwia młodym nabycie umiejętności umożliwiających im przeżycie w dżungli. Orangutan, czyli człowiek leśny w języku bahasa indonesia, jest największą małpą żyjącą w koronach drzew. Tu co noc przygotowują sobie posłanie z liści, zdobywają pożywienie (…) 
Jezioro Toba i kraina Bataków
Słaba sieć dróg w tej części wyspy powoduje, że chcąc jechać nad jezioro Toba kierujemy się z powrotem na Medan, a stamtąd w kierunku południowym w stronę Berastagi. Za Upalungit rozpoczynają się serpentyny. Wjeżdżamy w góry Barisan. Po pokonaniu zboczy ukazuje nam się płaskowyż. Jesteśmy powyżej 1000 m n.p.m. Ta wysokość łagodzi klimat na tej szerokości geograficznej, stąd też na płaskowyżu rozciągają się rozległe uprawy mandarynek, kawy oraz warzyw. 
Przejeżdżając przez wioski i miasteczka można zorientować się o wyznawanej religii. Im dalej od Medanu, tym coraz częściej pojawiają się chrześcijańskie kościoły. Tereny te zamieszkują Batakowie. Antropologowie uważają, że lud ten przybył około 2500 lat temu z Tajwanu i Filipin przez Borneo lub Jawę. Kontakty z Tamilami, muzułmanami, a w XIX wieku z misjonarzami niemieckimi i holenderskimi sprawiły, że w ciągu wieków plemiona Bataków, których jest sześć, zmieniały wyznania. Z początku wyznawali oni rożne odmiany buddyzmu i hinduizmu, by w XIX wieku przyjąć ostatecznie chrześcijaństwo głównie obrządku protestanckiego (plemiona: Karo, Pakpak/Dairi, Simalungun i Toba) lub islam (Angkola/Sipirok i Mandailing). Wszystkie te religie nałożyły się na wcześniejsze wierzenia, stąd też uznaje się, że chrześcijaństwo czy islam ma tu charakter synkretyczny. Obecnie na Sumatrze mieszka około 6 spośród 8 mln Bataków zamieszkujących Indonezję. Choć ich udział w ogólnej populacji Indonezji jest niewielki (stanowią zaledwie 3,5% mieszkańców kraju) to dzięki dobrze rozwiniętej edukacji stanowią oni elitę intelektualną kraju. 

Po południu dojeżdżamy na krawędź doliny, w której leży największe w Indonezji jezioro wulkaniczne Toba. Z punktu widokowego patrząc na południe możemy podziwiać jezioro, od północnej ‒ najwyższy w Indonezji wodospad ‒ Sipiso Piso o wysokości 120 m. Wodospad utworzyła niewielka rzeczka opadająca z płaskowyżu Karo. 
Jezioro Toba jest młode pod względem wieku geologicznego. Powstało 75 tysięcy lat w wyniku wybuchu wulkanu. Ogromne ilości gazów, głównie tlenków siarki, siarkowodoru i dwutlenku węgla dostając się do atmosfery ograniczyły dopływ światła słonecznego do Ziemi, co spowodowało obniżenie się temperatury powietrza przez 6-8 lat, a przez 1000 lat występowało ochłodzenie. Wybuch był 100 razy większy niż eksplozja wulkanu Tambora na Sumbawie w 1815 roku, uważaną za największą w czasach historycznych. Szacuje się, że wulkan Toba wyrzucił około 2800 km3 materiałów piroklastycznych i pokrył okolice warstwą popiołów grubą na 6 m. Po latach woda wypełniła zagłębienie tworząc największe wulkaniczne jezioro świata o długości 100 km, szerokości 30 km, głębokości 505 m i powierzchni 1130 km kw.. Pośrodku jeziora wznosi się wyspa Samosir, która jest odradzającym się nowym stożkiem wulkanicznym.



Do miasta Parapat droga prowadzi serpentynami. Musimy pokonać około 200 m różnicy wysokości, gdyż samo jezioro położone jest na wysokości 911 m, a płaskowyż około 1100 m n.p.m. Brzegi doliny są gęsto porośnięte przez las, w przeciwieństwie do wierzchowiny. 
Parapat to niewielkie siedmiotysięczne miasteczko na brzegu jeziora Toba. Stąd kursują promy na wyspę Samosir. Największą atrakcją tej wyspy są wioski Ambarita i Sallagan. W tej pierwszej znajduje się minimuzeum, w którym zebrano maski, totemy wojenne, zmniejszone czaszki i broń pierwotnych mieszkańców wyspy, druga jest znana jako wieś wodza kanibali. W Sallagan wyróżnia się kamienny stół wyglądający jak ten z eposu o rycerzach okrągłego stołu. Wokół niewielkiego kamiennego stołu ustawione są kamienne krzesła. To tu odbywały się kanibalistyczne uczty jeszcze 100 lat temu. Zjadano na nich wrogów, jak również zbrodniarzy i osoby starsze nienadające się do pracy. Kanibalizm w tych szerokościach niezależnie od kontynentu był antidotum na brak białka zwierzęcego, które trudno było zdobyć. Kanibalizm spełniał też inną funkcję, eliminował z życia społecznego osobniki najsłabsze (…)


Więcej przeczytacie w artykule Mariana Dziadka „Sumatra – w królestwie palmy oleistej i kauczuku” w najnowszym wydaniu (5/2019) „Geografii w Szkole”