ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH
       
Język Niemiecki



Wydania z lat 2009-2016 dostepne są w wersji elektronicznej jako pliki PDF. Są one identyczne z wersjami drukowanymi. Jednakże nie zawierają materiałów, które były na płytach CD/DVD dołączanych do niektórych wydań drukowanych.
W wersji drukowanej dostepne jest tylko jedno wydanie - 3/2016.
Więcej


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Cena kompletu wydań 50 zł
Cena jednego wydania 10 zł
Zamów



Nowość!


Więcej

Mała roślina wielkiej mocy


Jan T. Siciński

Stokrotka pospolita (Bellis perennis L.) jest jedną z najlepiej rozpoznawalnych
i powszechnie znanych roślin z nazwy we florze Polski przez dzieci oraz dorosłych. 


W języku polskim ludowym, gwarowym i potocznym nosi wiele nazw, jak: stokrotka, stokrotka pospolita, stokrotka łąkowa, stokrotka trwała, stokrotka polna, stokroć, stokroć pospolita, stokroć trwała, stokroć cudna, gęsi pępek, gąsiorki, kokoszki, sierotki, paradnica, przypołudnik, przypołudnik czerwony i zapewne wiele innych w poszczególnych regionach kraju. „Stokrotka rosła polna, a nad nią szumiał gaj”, znana jest z piosenki o harcerzu gapie, który w pokrzywy wpadł. W średniowieczu stokrotka pospolita nazywana była różą Maryi.
Carl v. Linné (L.) Linneusz, który nadał jej łacińską nazwę rodzajową bellis ‒ oznacza piękna, ładna, grzeczna, miła; zaś gatunkową perennis – trwała. Czy nazwa stokrotka pospolita w języku polskim jest trafna? Pospolita nie budzi wątpliwości, a czy w kwiatostanie jest sto kwiatów: brzeżnych, białych, niby-języczkowatych oraz środkowych, żółtych, rurkowatych? Stokrotka to symbol niewinności i czystości oraz skromności. W języku angielskim znana jako daisy. Stokrotka określana jest jako roślina światła, gdyż na noc zamyka swój koszyczek, a w czasie dnia otwiera i obraca się w stronę słońca.
Występuje w większej części Europy, Afryce Północnej i zachodniej Azji. W niektórych obszarach świata powiększa zasięg występowania poza rodzime terytorium. Na świecie występuje 15 gatunków, w Polsce tylko jeden. U nas pospolita jest na całym niżu i w górach po piętro kosodrzewiny. Lubi gleby bogate w składniki mineralne oraz próchniczne, miejsca nasłonecznione i półcieniste.
Stokrotka pospolita to bylina, mająca liście, łopatkowate, tępe, jednonerwowe, przeważnie o brzegach ząbkowanych i karbowanych, zwężone w szeroki ogonek, zebrane w przyziemne różyczki. Kłącze ma krótkie, walcowate i rozgałęzione. Koszyczek otaczają listki okrywy w dwu szeregach. Kwiaty zebrane w pojedynczy koszyczek na szczycie głąbika – brzeżne, słupkowe, niby-języczkowate białe, często od zewnątrz czerwone, w jednym szeregu, dwa razy dłuższe od okrywy, natomiast w środku (wewnątrz) kwiaty żółte – rurkowate (obupłciowe). Kwitnie od marca, całe lato, do późnej jesieni, a przy sprzyjającej aurze nawet w zimie.
Stokrotka pospolita uprawiana jest jako roślina ozdobna z uwagi na wyjątkowej urody kwiatostan. Szlachetne odmiany uprawne mają kwiatostany barwy białej, albo wielu odcieni koloru czerwonego lub karminowego. Różnią się one zwykle większym koszyczkiem kwiatostanowym oraz zwielokrotnionym okółkiem kwiatów niby-języczkowych od dziko występującej w naturze formy typowej. Odmiany ogrodowe mają kwiaty pełne lub półpełne. Te odmiany są wyższe niż dziko notowane, dorastają do 10-20 cm wysokości, a kwiatostany mają większe – o średnicy do 8 cm. Sadzone bywają w ogrodach, na rabatach lub na balkonach. Stokrotki pospolite odmian ozdobnych są roślinami wieloletnimi, kwitnącymi najobficiej w pierwszym i drugim roku. Godnymi odnotowania są odmiany o licznych walorach, jak np.: Pomponette, Old Strain, Speedstar Red, Super Enoma i wiele innych.
Blisko spokrewnioną i bardzo podobną do wyżej omówionej stokrotki jest stokrotnica górska [Bellidiastrum Michelii Cass. (Aster bellidiastrum (L.) Scop.], bylina 10-30 cm wysokości, występująca w Tatrach i Pieninach, od regla dolnego po alpejski, na halach i skałach wapiennych. Kwitnie od maja do sierpnia. Kwiaty i owoce stokrotnicy górskiej posiadają dobrze rozwinięty puch kielichowy, natomiast u stokrotki pospolitej go brak.
Bellis perennis oraz Bellidiastrum Michaelii należą do rodziny Astrowatych, Złożonych (Asteraceae Dum., Compositae Adanson) i podrodziny Rurkokwiatowe (Rurkowe) Asteroideae (Tubiflorae, Tubulifkorae), do tej samej co np. słonecznik zwyczajny (Helianthus annuus L), też obracający kwiatostan do słońca. Stokrotka oraz stokrotnica są przedstawicielami monotypowych rodzajów, to znaczy jedynych gatunków w ich składzie na obszarze Polski.
Stokrotka jest rośliną dekoracyjną (ozdobną), miododajną, jadalną, kosmetyczną i leczniczą (RL). Kwitnie prawie cały sezon wegetacyjny, dzięki temu dostarcza pszczołom pożytku na wytwarzanie głównie miodu wielokwiatowego. Mało kto wie, że stokrotka pospolita jest rośliną jadalną w całości, mającą lekko miętowy smak. Młode liście stokrotki to przede wszystkim bogactwo witaminy C i soli mineralnych – potasu, wapnia, fosforu, magnezu i żelaza. Młode liście i kwiatostany można dodawać do sałatek i zup. Nierozwinięte pączki kwiatowe można natomiast marynować w zalewie octowo-ziołowej jako namiastkę kaparów. Kwiatostany stokrotek nadają się do dekoracji dań. Warto nadmienić, że sławny badacz i podróżnik Aleksander von Humboldt, każdego roku kazał swemu kucharzowi przyrządzać z tej rośliny „zieloną zupę ‒ zielonoczwartkową”.
Ta niewielka roślina zawiera wiele wartościowych substancji, między innymi: saponiny triterpenowe, olejki lotne, garbniki, śluzy, flawonoidy, kwasy organiczne (jabłkowy i winowy), antocjany i sole mineralne. Obfitość różnych substancji czynnych w jej składzie sprawiło, że zioło w średniowieczu było lekiem na wszystko. Najbardziej znana propagatorka ziołolecznictwa w tym okresie św. Hildegarda z Bingen (1098-1179) w swych dziełach polecała stokrotkę pospolitą na „oczyszczanie krwi” i „rozjaśnianie umysłu”.
Surowcem zielarskim stokrotki pospolitej są kwiaty – Flos Bellidis. Suszy się je w temperaturze około 30-40°C, w miejscu przewiewnym, suchym i zacienionym. Jak dawniej tak i dziś właściwości lecznicze tego pospolitego gatunku flory polskiej są nadal doceniane. Napar z kwiatów stokrotki ma właściwości oczyszczające oraz powoduje wzmocnienie organizmu. Lepsze rezultaty uzyskamy stosując napar z kwiatów i liści, bo zapewni więcej soli mineralnych oraz witamin. Napar można pić, ale także dodawać do kąpieli, poprawiając w ten sposób jakość skóry.
Obecność wielu substancji czynnych sprawia, że jest przydatny w zapobieganiu i leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych. Herbatki powodują poprawienie procesów trawienia. Poza tym mają silne właściwości przeciwzapalne i ściągające, dzięki zawartości flawonoidów, goryczy, garbników itd., a w przypadku zapalenia jelit oraz biegunki stanowią skuteczny środek zapobiegawczy.
Napar pomaga usuwać z organizmu szkodliwe substancje przemiany materii, tym samym poprawia czynności wątroby. Chroni stawy, oczyszczając krew między innymi z bardzo szkodliwego dla nich kwasu moczowego. Wspomaga leczenie dny moczanowej oraz goścca stawowego.
Garbniki i flawonoidy skutecznie leczą schorzenia skórne, stany zapalne, egzemę, trądzik, wypryski, a także przyspieszają gojenie się ran. Napar i odwar z kwiatów i liści może służyć do przecierania skóry bądź stosowania kompresów.
Bellis perennis jest gatunkiem charakterystycznym związku ChAll. Cynosurion oraz charakterystycznym zespołu ChAss. Lolio-Cynosuretum (opt.). Zwiazek Cynosurion R. Tx. 1937 oraz zespół Lolio-Cynosuretum R.Tx.1937 wchodzą w skład rzędu Arrhenatheretalia Pawł.1928 i klasy Molinio-Arrenatheretea R.Tx.1937. Jest to uboga florystycznie, niska murawa na intensywnie użytkowanych pastwiskach, na niżu i pogórzu.
Rząd: Astrowce (Asterales)
Rodzina: Astrowate (Asteraceae), Złożone (Compositae)
Podrodzina: Rurkokwiatowe, Rurkowe (Asteroideae), Tubiflorae, Tubuliflorae)
Rodzaj: Stokrotka (Bellis)
Gatunek: Stokrotka pospolita (Bellis perennis) 

Foto - Adobe Stock, Agencja AS