ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH
       
Język Niemiecki



Wydania z lat 2009-2016 dostepne są w wersji elektronicznej jako pliki PDF. Są one identyczne z wersjami drukowanymi. Jednakże nie zawierają materiałów, które były na płytach CD/DVD dołączanych do niektórych wydań drukowanych.
W wersji drukowanej dostepne jest tylko jedno wydanie - 3/2016.
Więcej


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Cena kompletu wydań 50 zł
Cena jednego wydania 10 zł
Zamów



Nowość!


Więcej

Egzotyka przyrodnicza Seszeli



Podstawą gospodarki Seszeli jest turystyka. Wyspy zamieszkują głównie Kreole. 83% ludności kraju to katolicy. W kulturze wysp widoczne są ślady przeszłości historycznej kraju - wpływy arabskie, europejskie ‒ francuskie, brytyjskie. Seszele uzyskały niepodległość w 1976 roku.

 
Seszele są państwem, który obejmuje 115 wysp położonych w zachodniej części Oceanu Indyjskiego. W sąsiedztwie archipelagu położony jest kontynent afrykański (w odległości około 1500-1700 kilometrów). Najbliżej położone są: w kierunku północno-wschodnim – Malediwy, w kierunku południowym – Mauritius i Reunion (departament zamorski Francji), w kierunku południowo-zachodnim ‒ Komory.
Archipelag wysp Republiki Seszeli leży na półkuli południowej i wschodniej. Położenie wyspiarskie i szerokość geograficzna (skrajne punkty: północny 4°11'S, południowy 4°49'S) warunkują występowanie klimatu równikowego wybitnie wilgotnego morskiego. Roczne temperatury kształtują się na poziomie od 25°C do 30°C, amplitudy temperatur są niewielkie. W najchłodniejszych miesiącach (lipiec, sierpień) temperatura spada do 21°C. Najcieplejsze miesiące to marzec i kwiecień z temperaturą około 31°C. Na terenach położonych powyżej poziomu morza temperatury są niższe średnio o średnio 3-4°C, w porównaniu z terenami przybrzeżnymi. Amplitudy dobowe na wysokości 600-900 m n.p.m. są wysokie, temperatury w nocy spadają nawet do około 15°C. Na wyspach nie obserwuje się wyraźnej pory suchej. Opady są równomiernie rozłożone w ciągu roku. Średnia ich wartość wynosi około 2000 mm, w górach ‒ 2500 mm. 
Na Seszelach występuje zjawisko pływów morskich, które mają charakter półdobowy. Różnica czasowa między wysoką i niską wodą wynosi około 6 godzin. Wartość skoku pływu waha się między 1,8 m a 1,4 m. Prądy pływowe mogą osiągać duże prędkości, szczególnie w cieśninach między wyspami i w kanałach prowadzących do lagun.
Archipelag Seszeli dzieli się na dwa zespoły wysp, których głównym wyróżnikiem jest pochodzenie. Wyspy Wewnętrzne są granitowymi szczytami podwodnego masywu. Natomiast Wyspy Zewnętrzne są fragmentami raf wynurzających się ponad powierzchnię oceanu. 
Wulkaniczne Wyspy Wewnętrzne są większe od wysp koralowych, mają urozmaiconą wyżynno-górzystą rzeźbę terenu, płaskie wybrzeża. Największe z nich to: Mahé (wymiary: 27 na 10 km), Praslin (wymiary: 12 na 5 km), Silhouette, La Digue. Wnętrza wysp są górzyste, w ich krajobrazie dominują potężne, nagie skały. Wzniesienia mają strome zbocza, większość z nich ma spadek nie mniejszy niż 20 stopni. W centralnej części wyspy Mahé znajduje się najwyższy szczyt Seszeli – Morne Seychellois o wysokości 905 m n.p.m. Pozostałe wyspy mają niższe wysokości: Praslin ‒ 340 m n.p.m., La Digue ‒ 333 m n.p.m., Silhouette ‒ 750 m n.p.m. Wszystkie granitowe wyspy Seszeli urozmaicone są niewielkimi, pojedynczymi równinami, leżącymi między masywami górskimi. 
Pomimo dużych opadów, ilość wód powierzchniowych jest niewielka co wynika z wielkości i rzeźby terenu wysp. Rzeki na wyspach są krótkie, mają charakter potoków z licznymi wodospadami i progami, płyną szybkim nurtem, są obfite w wody.
Koralowe Wyspy Zewnętrzne powstały na niezbyt głęboko zanurzonych wzniesieniach stożków wulkanicznych. Większość z nich np. Amiranty, Farquhar, Aldabra ma kształt atoli. Wyspy te są słabo zaludnione lub bezludne. Wartość opadów wynosząca rocznie około 1 600-1 800 mm jest wystarczająca dla rozwoju życia. Jednak rzeźba terenu i niewielki rozmiar atoli powodują występowanie niedoboru wody. Łatwo przepuszczalne podłoże sprawia, że wody deszczowe szybko wsiąkają, pod powierzchnią są często słone.
Korzystny klimat, wysokie opady, stałe temperatury i brak pory suchej sprawia, że roślinność Seszeli ma bardzo dobre warunki do rozwoju, mimo słabej jakości gleb. Brzegi większości wysp są porośnięte gajami palmy kokosowej, w wielu miejscach rosną również lasy namorzynowe. Wnętrza wysp zajmuje wilgotny las równikowy, w którym występują gatunki endemicznej flory i fauny. Wśród drzew użytkowych rosną liczne odmiany drzew przyprawowych, a także mahoniowce i hebanowce (rosnące w wyższych partiach wysp). Poza drzewami w lasach rosną rozmaite krzewy, porośla oraz liany. Ogółem lasy zajmują 18% powierzchni. Na wyspach żyją setki gatunków ptaków lądowych i morskich pełnopłetwych i rurkonosych, flamingi, papugi, mewy, rybitwy.
 
Flora w Vallée de Mai
Tylko na dwóch wyspach na świecie, położonych w archipelagu Seszeli – Praslin i Curieuse ‒ rośnie unikatowa w skali świata palma seszelska, znana także jako lodoicja seszelska lub kokos morski (coco de mer). Na wyspie Praslin utworzony został w 1979 roku park narodowy. W jego skład wchodzi istniejący już od 1966 roku rezerwat Vallée de Mai utworzony w celu ochrony naturalnego lasu palmowego zachowanego w prawie pierwotnym stanie. Główną osobliwością rezerwatu jest palma coco de mer. Oprócz niej na chronionym obszarze występują endemiczne gatunki innych palm oraz fauny: czarnej papugi, brązowego gekona, seszelskiej bilbile, niebieskiego gołębia.


Lodoicja seszelska jest rośliną jednopienną. Niektóre jej okazy mają po kilkaset lat i mierzą do 40 metrów wysokości. Palma ma charakterystycznie ukształtowany owoc zawierający najcięższe na świecie nasienie, którego waga dochodzi nawet do 25 kg, a kształt przypomina ogromną bułkę z przedziałkiem o średnicy 0,5 m. Lodoicja nie mogła się rozprzestrzeniać, ponieważ jej ciężki owoc tonie. Niektórym owocom udawało się dostać dzięki prądom morskim na Malediwy ze względu na to, iż były puste w środku, jednak nie mogły wykiełkować.
Powierzchnia rezerwatu Vallée de Mai jest stosunkowo niewielka, wynosi 19,5 ha, i wynika z obszaru występowania coco-de-mer. Obecnie ochrona tego terenu skupia się na monitorowaniu: pożarów – tworzeniu planów zabezpieczenia przed nimi oraz planowania reagowania w przypadku, gdy się pojawią, zachowania turystów – ochronie drzew przed niszczeniem i ochronie nasion przed kradzieżą i nielegalną sprzedażą. Rezerwat w 1983 roku wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Palma jest jednym z elementów godła Seszeli.
 
Fauna w atolu Aldabra
Archipelag Aldabra jest położony w grupie Wysp Zewnętrznych. Składa się z atolu Aldabra i Cosmoledo oraz wysp Assumtion i Astove. Atol Aldabra złożony jest z czterech głównych wysp zbudowanych z wapienia koralowego, oddzielonych wąskimi przejściami, otaczających dużą płytką lagunę. Laguna zawiera wiele mniejszych wysp, a cały atol otoczony jest zewnętrzną rafą. Jest jednym z największych na świecie atoli, a także doskonałym przykładem ekosystemu wyspy oceanicznej, w którym procesy ewolucyjne są widoczne w bogatej faunie i florze. Ze względu na trudny dostęp, a co za tym idzie izolację, jest jednym z najważniejszych siedlisk przyrodniczych na świecie, ponieważ jest naturalnym laboratorium do naukowych badań procesów ewolucyjnych i ekologicznych. Izolacja atolu pozwoliła na ewolucję endemicznej flory i fauny ‒ atol stanowi schronienie dla ponad 400 endemicznych gatunków i podgatunków (w tym kręgowców, bezkręgowców i roślin). Ze względu na minimalną ingerencję człowieka procesy ekologiczne można wyraźnie zaobserwować w ich pełnej złożoności.
Największą populację stanowią żółwie lądowe, olbrzymy, których liczba wynosi ponad 100 tys. osobników, a waga dochodzi do 500 kg. Istnieją również ważne populacje hodowlane zagrożonych gatunków żółwi: zielonych i szylkretowych.
Oprócz żółwi atol jest siedliskiem wielu gatunków jaszczurek, jednych z największych na świecie nietoperzy, licznych ptaków, w tym pustułki seszelskiej – gatunek małego ptaka drapieżnego, Aldabra drongo (dicrurus aldabrnus) – czarnego ptaszka z czerwonym okiem, który żeruje w lasach namorzynowych i gęstych zaroślach, syczka seszelskiego – zagrożonego wyginięciem ptaka z rodziny puszczykowatych, flaminga oceanicznego. W wodach oceanu żyją rekiny, wiele gatunków ryb, małży i krabów. Ogółem wyspy są ojczyzną co najmniej 15 gatunków ptaków, 3 ssaków, 30 gadów i płazów oraz kilkuset gatunków ślimaków, owadów, pająków i innych bezkręgowców, które nie występujących nigdzie indziej. W wodach żyje 900 gatunków ryb, spośród których jedna trzecia jest powiązana z rafami koralowymi. Różnorodność życia oceanicznego i wyspiarskiego, siedliska raf koralowych, traw morskich, manganowców, tworzą barwny krajobraz o dużych walorach estetycznych.
Turystyka na terenie atolu Aldabra jest ograniczona i dokładnie kontrolowana. Ochrona ekosystemu skupia się na monitorowaniu i zapobieganiu stałym zagrożeniom stwarzanym przez inwazyjne gatunki obce, zmiany klimatu i wycieki ropy naftowej, której wydobycie  wzrasta w całym regionie. Jest to ścisły rezerwat przyrody wpisany w roku 1982 na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 
 
 
LITERATURA
Aldabra Atol, World Heritage Convention, https://whc.unesco.org/en/list/185/,odczyt z 2 sierpnia 2018 roku
Encyklopedia Geograficzna Świata: Afryka. Wydawnictwo OPRES Kraków 1997
Pływy morskie, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82ywy_morskie, odczyt z 2 sierpnia 2018 roku
Seszele, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Seszele, odczyt z 2 sierpnia 2018 roku
The Seychelles islands. Another world, http://www.seychelles.travel/en/, odczyt z 2 sierpnia 2018 roku
Vallée de Mai Nature Reserve, World Heritage Convention, https://whc.unesco.org/en/list/261, odczyt z 2 sierpnia 2018 roku
Foto - Fotolia