ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH
       
Język Niemiecki



Wydania z lat 2009-2016 dostepne są w wersji elektronicznej jako pliki PDF. Są one identyczne z wersjami drukowanymi. Jednakże nie zawierają materiałów, które były na płytach CD/DVD dołączanych do niektórych wydań drukowanych.
W wersji drukowanej dostepne jest tylko jedno wydanie - 3/2016.
Więcej


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Cena kompletu wydań 50 zł
Cena jednego wydania 10 zł
Zamów



Nowość!


Więcej

O PRL w nowej podstawie programowej

 Anna Gołębiowska

 

Kierunki zmian w nauczaniu o Polsce Ludowej w zreformowanej szkole podstawowej

 

Dzisiejsi uczniowie stanowią naszą nadzieję na lepsze jutro. Liczymy na to, że będą odpowiednio dbali o rozwój polityczny, gospodarczy i społeczny naszego kraju. Istotny wpływ na ich wychowanie mają rodzice i dziadkowie, którzy pewną część swojego życia przeżyli jeszcze w okresie PRL-u. Istniejąca przepaść pokoleniowa jest jednak tak ogromna, że współczesny młody człowiek ma spore trudności z tym, by zrozumieć specyfikę tamtych lat. W tym zakresie powinna pomóc szkolna edukacja historyczna, która za pomocą prezentacji istotnych wydarzeń z przeszłości w odpowiedni sposób wpływa na ich współczesne postrzeganie. Dlatego tak ważne jest to, w jaki sposób wybrane wydarzenia historyczne zostaną omówione i wyjaśnione w ramach szkolnej edukacji historycznej. Szczególne znaczenie ma ten pierwszy kontakt z historią, kiedy kształtują się poglądy i zainteresowanie przeszłością.

 

Polska Ludowa w podstawie programowej kształcenia ogólnego

W momencie powstawania tego tekstu (lipiec 2018 r.) polski system oświaty, zatem i edukacja historyczna, przechodzi proces wprowadzania w życie reformy systemowej i programowej. Głównym jej założeniem jest powrót do ośmioletniej szkoły podstawowej. Została opracowana podstawa programowa, która znacząco wpłynęła na sposób ukazania treści historycznych, zwłaszcza w zakresie propedeutycznego kursu historii w klasie IV. Diametralnie różni się on bowiem od dotychczasowego sposobu realizacji w szkole podstawowej.

Podstawa programowa, nosząca już miano „starej”, wprowadzona została w życie rozporządzeniem MEN z 23 grudnia 2008 r. Według jej zapisów uczniowie po raz pierwszy o dziejach Polski Ludowej dowiadują się na lekcjach przedmiotu historia i społeczeństwo w klasie IV szkoły podstawowej. Jej zapis ujęty został w formie efektów kształcenia, które przeciętny uczeń powinien osiągnąć po zrealizowaniu konkretnych tematów. Zatem po omówieniu zagadnień związanych z okresem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uczeń: „1. Wskazuje na mapie granice Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i wymienia jej sąsiadów; 2. Opowiada o Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej używając pojęć: odbudowa zniszczeń wojennych, awans społeczny i likwidacja analfabetyzmu, planowanie centralne, zależność od ZSRR, dyktatura partii komunistycznej, cenzura, opozycja demokratyczna”[1].

Analizując natomiast podstawę programową z 2017 r. w odniesieniu do edukacji historycznej, zaznaczyć należy, że uczniowie klasy IV szkoły podstawowej realizują propedeutyczny kurs historii Polski, prowadzony w oparciu o „postacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej[2]. W zapisach tego aktu prawnego znajdujemy również treści i umiejętności, które uczeń ma opanować m.in. w odniesieniu do interesującej nas problematyki, choć w nieco zaskakującym ujęciu.  Drugą wojnę światową uczniowie klasy IV szkoły podstawowej poznają jedynie przez pryzmat „Zośki”, „Alka”, „Rudego” i „Szarych Szeregów”. Natomiast historia państwa polskiego z lat 1944–1989 została ujęta w formie następujących wskazań: „Uczeń sytuuje w czasie i opowiada o: „[…] 15. Żołnierzach niezłomnych – Witoldzie Pileckim i Danucie Siedzikównie «Ince»; 16. Papieżu Janie Pawle II; 16. «Solidarności» i jej bohaterach[3]. Cytowane zapisy podstawy programowej ukazują nam zatem, w jaki sposób, według założeń ministerialnych, uczniowie powinni być wprowadzani w najważniejsze zagadnienia historii Polski oraz jakie treści i postaci powinny zostać szczególnie uwypuklone.

 

Polska Ludowa w wybranych podręcznikach do „starej” szkoły podstawowej

Wymogi objętościowe artykułu zmuszają do ograniczenia analizy podręczników szkolnych do niezbędnego minimum. I mimo że na potrzeby tego artykułu analizie poddano jedynie cztery celowo wybrane podręczniki – dwa do tzw. starej[4] i dwa do nowej podstawy programowej[5] – to jednak opis ukazuje pewien schemat przedstawienia interesujących nas treści w książkach do nauczania historii właściwych dla tego etapu kształcenia.

Na początku należy zaznaczyć, że poddane analizie podręczniki są zgodne z zapisami wspomnianych podstaw programowych i to właśnie te akty prawne mają bezpośredni wpływ na zawartość i układ treści analizowanych podręczników.

Już po wstępnej analizie należy stwierdzić, że w podręcznikach do przedmiotu historia i społeczeństwo (stara podstawa programowa) dziejom Polski Ludowej poświęcono odrębny dział. W przypadku książki Grzegorza Wojciechowskiego dział szósty podręcznika zatytułowany został Polska Rzeczpospolita Ludowa i znajduje się w nim pięć obowiązkowych jednostek tematycznych: „Zimna wojna”; „Powstanie PRL”; „W komunistycznej Polsce”; „Walka z komunizmem”; „Solidarność i stan wojenny” oraz dwie wskazane jako treści dodatkowe: „Tajemnice sprzed wieków – Miasto z ruin” oraz „Galeria postaci historycznych – Jan Paweł II”[6]. Natomiast w podręczniku Klucz do historii, mimo że w tytule rozdziału nie ma konkretnego odniesienia do nazwy „Polska Ludowa” czy „PRL”, to jednak sformułowanie „Zależni od wschodniego sąsiada” sugeruje, jaka tematyka poruszona została w tej części podręcznika. Wskazują na to również nazwy konkretnych jednostek, takich jak: „Podział świata, skutki wojny”, „Wielka odbudowa”, „Władza i zwykli ludzie”, „Opozycja i Kościół katolicki” i „Solidarność ludzi wolnych”[7]. W tym miejscu warto również zwrócić uwagę na to, że ostatnia jednostka tematyczna tego rozdziału, mająca na celu poszerzenie wiadomości uczniów (o inspirującej nazwie „Poznaj, to, co nieznane”), zawiera materiał dodatkowy, nadobowiązkowy, w którym zamieszczono „Niezbędnik PRL-u”[8].

Dokonując analizy tekstu podstawowego podręczników właściwych dla starej podstawy programowej, należy zaznaczyć, że w sposób przystępny wprowadza on młodego Polaka w ten trudny, ale równocześnie ciekawy fragment naszych dziejów. Rozpoczyna go kwestia tragicznych skutków II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem podziału powojennej Europyruchów migracyjnych ludności, wyjaśnienia pojęcia „żelazna kurtyna”, omówienia okoliczności powstania dwóch państw niemieckich oraz wyścigu zbrojeń prowadzonych przez ZSRR i USA[9].

Z kolei w odniesieniu do państwa polskiego tekst podstawowy zawiera przede wszystkim treści odnoszące się do problemu nowych granic, odbudowy kraju ze zniszczeń wojennych, awansie społecznym wielu ludzi oraz przejmowaniu władzy przez komunistów. W obu podręcznikach dość szczegółowo opisany został sposób sprawowania władzy przez Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR), z wykazaniem, na czym polegała jej dyktatura i jakie było jej odzwierciedlenie w gospodarce, literaturze, sztuce i innych dziedzinach życia społecznego. I co jest elementem istotnym, w obu podręcznikach pojawia się informacja, że na mocy konstytucji z 1952 r. nazwę państwa zmieniono na Polską Rzeczpospolitą Ludową[10].

Bardzo ciekawy i bogaty w obu podręcznikach jest materiał ikonograficzny, który dzięki zdjęciom, obrazkom, rysunkom, mapom i karykaturom z pewnością wpływa na bardziej przystępne ukazanie tego okresu historii Polski. Pierwszym wspólnym elementem analizowanych książek szkolnych jest to, że pojawia się w nich zdjęcie Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. W jego opisie młody człowiek znajduje informację, że budowla ta jest uważana za symbol PRL-u i wieloletniego uzależnienia Polski od ZSRR[11] oraz że nosił on imię Józefa Stalina, a wzniesiony został w stylu socrealistycznym, na wzór wieżowców moskiewskich[12].

Bardzo ważnym elementem ikonograficznym, który bezsprzecznie pomaga zrozumieć uczniowi trudną sytuację Polski po zakończeniu II wojny światowej, jest umieszczenie w obu analizowanych pozycjach mapy, na której w sposób bardzo czytelny pokazana została zmiana kształtu polskich granic. Wartość zamieszczenia tego środka dydaktycznego na kartach podręcznika wzmacnia również fakt, że autorzy zadbali także o odpowiednie pytania i ćwiczenia towarzyszące mapie. W podręczniku wydawnictwa WSiP zamieszczone zostało polecenie: „Przyjrzyj się mapie i odpowiedz, jak zmieniły się granice powojennej Polski, które obszary zostały utracone, a które przyłączone”[13]. W podręczniku Nowej Ery sformułowano natomiast trzy zadania, których wykonanie wymaga od uczniów skupienia się na kilku istotnych elementach. W pierwszym uczniowie proszeni są o wskazanie terytoriów przyłączonych do Polski po 1945 r., w drugim zaś o odczytanie ważniejszych miast, które w wyniku II wojny światowej znalazły się poza granicami naszego kraju. Polecenie trzecie zwraca natomiast uwagę na państwa, z którymi powojenna Polska sąsiadowała[14]. W tym przypadku odczuwać można pewien niedosyt, gdyż autor zadań nie pokusił się o sformułowanie jeszcze jednego polecenia odnoszącego się do współczesności i konieczności porównania sąsiadów ówczesnych z państwami, z którymi graniczymy obecnie.

W obu podręcznikach zamieszczono natomiast liczne zdjęcia ukazujące odbudowę kraju ze zniszczeń wojennych, specyfikę gospodarki PRL-u, ze szczególnym uwzględnieniem budowy huty Katowice i Nowej Huty w Krakowie oraz protestów społecznych w drugiej połowie XX w. Wśród bogatej ikonografii nie mogło zabraknąć również fotografii postaci związanych bezpośrednio lub pośrednio z okresem PRL-u. Uczniowie klasy VI znajdują zatem zdjęcia: Winstona Churchilla, Bolesława Bieruta, Józefa Cyrankiewicza, kardynała Stefana Wyszyńskiego, Jana Pawła II, Lecha Wałęsy, Wojciecha Jaruzelskiego i księdza Jerzego Popiełuszki.

Istotnym elementem ikonograficznym wzbogacającym warstwę ilustracyjną obu podręczników są infografikiukazujące życie codzienne w okresie Polski Ludowej. W „Niezbędnik PRL-u” w podręczniku Klucz do historii młodemu odbiorcy zwraca się uwagę na to, że wiele produktów, które powstały w okresie Polski Ludowej, używanych jest do dzisiaj. Część stała się nawet swoistym symbolem tego okresu i jego niedoborów. Wśród takich elementów ówczesnej rzeczywistości wymienione zostały bloki z wielkiej płyty, pralka „Frania”, kartki żywnościowe i papier toaletowy. Znajduje się również duże zdjęcie sklepu, przed którym tłoczą się ludzie w gigantycznej kolejce.

Zaznaczono również, że w interesującym nas okresie w większości polskich domów zagościło radio, a później również telewizja. Co jednak dla współczesnych uczniów stanowić może zaskoczenie, przez cały okres PRL-u emitowano zaledwie dwa programy, a telewizja oprócz funkcji informacyjnej, kulturalnej i rozrywkowej spełniała istotną funkcję propagandową. Bardzo ciekawym zabiegiem, który bez wątpienia ułatwi dotarcie do świadomości młodego odbiorcy, jest przypomnienie, że w tym „ponurym” okresie powstało wiele bajek dla dzieci, które mimo przestarzałej technologii, wciąż zalicza się do kanonu kreskówek każdego polskiego dziecka. Wśród nich wymieniono m.in. Bolka i Lolka, Misia Uszatka, Reksia oraz Baltazara Gąbkę. W omawianym materiale zwrócono również uwagę, że w tym okresie istniały także tzw. sklepy dla wybranych, oraz że w latach 70. powstała sieć sklepów „Pewex”, w których sprzedawane były artykuły z zagranicy, za które można było płacić jedynie walutami państw zachodnich, niedostępnych dla zwyczajnych ludzi[15].

W infografice podręcznika Wczoraj i dziś autorzy zadbali o to, by uczniowie zdali sobie sprawę z tego, że „w stosunku do czasów przedwojennych w komunistycznej Polsce nastąpiła znaczna poprawa warunków życiowych. Wynikała ona jednak głównie z rozwoju cywilizacyjnego na świecie, a nie z działań władz komunistycznych. W porównaniu do obywateli państw zachodnich polskie społeczeństwo nadal żyło w biedzie, a gospodarka naszego kraju była mało wydajna”[16]. W celu zilustrowania wskazanego problemu w materiale infografiki znalazły się więc zdjęcia z tekstem informacyjnym, ukazującym długie kolejki przed sklepami pełnymi pustych półek oczekujących na dostawę reglamentowanego towaru, robotników państwowych przedsiębiorstw, w których wydajność pracy pozostawiała wiele do życzenia, ale także dzieci mających możliwość pobierania nauki dzięki wprowadzonej w PRL-u obowiązkowej i darmowej oświacie. W infografice zaprezentowano również upowszechnienie elektryczności, które przełożyło się na coraz powszechniejsze wyposażenie gospodarstw domowych w pralki, lodówki, żelazka i telewizory, oraz rozwój motoryzacji związanej z produkcją popularnego „malucha”, czyli Fiata 126p, którego do dziś można spotkać na polskich drogach.

Aby praca z infografiką była bardziej skuteczna, autor podręcznika sformułował cztery pytania, których zadaniem jest ukierunkowanie uczniów do pracy z tym materiałem. W tym przypadku uczniowie poproszeni zostali o wskazanie pozytywnych i negatywnych stron życia w PRL-u, wytłumaczenie, na czym polegał awans społeczny i co skłoniło władze PRL-u do wprowadzenia kartek żywnościowych oraz jak powstało ukryte bezrobocie[17].

 

Polska ludowa w podręcznikach do IV klasy „nowej” szkoły podstawowej

Zupełnie inaczej sytuacja wygląda w książkach przystosowanych do nowej podstawy programowej. W tym przypadku trudno szukać rozdziałów, które w swym tytule ukierunkowują uczniów na historię Polski Ludowej. Znajdują się natomiast tytuły: „O żołnierzach niezłomnych”, „Papież Polak”, „Pokojowa rewolucja Solidarności” w podręczniku wydawnictwa Gdańskiego Wydawnictwa Oświatowego (GWO)[18] oraz „Pilecki i Inka – «żołnierze niezłomni»”, „Jan Paweł II – papież pielgrzym” i „«Solidarność» i jej bohaterowie” w publikacji Nowej Ery[19]. Oczywiście treści te związane są z tematyką Polski Ludowej, jednak stanowią omówienie konkretnego problemu bez tradycyjnego ukazania procesów powstania i funkcjonowania Polski w interesującym nas okresie.

Trudno w tych podręcznikach odnaleźć międzynarodowe tło powstania Polski Ludowej. W obu podręcznikach, w jednostce tematycznej odnoszącej się do żołnierzy wyklętych, pojawiają się jedynie wzmianki, że w latach 1944–1945 Polska została wyzwolona spod okupacji niemieckiej przez Związek Radziecki. Na polecenie Józefa Stalina komuniści przejęli jednak władzę w Polsce i utworzyli Rząd Tymczasowy, który był całkowicie podporządkowany przywódcy ZSRR. Następnie pojawiają się sformułowania, że większość Polaków nie zgadzała się z zaistniałą sytuacją i dlatego podejmowali walkę w celu uniezależnienia Polski od wschodniego sąsiada. Żołnierzy walczących w oddziałach partyzanckich nazwano żołnierzami niezłomnymi lub wyklętymi[20]. W analizowanych podręcznikach pojawiają się oczywiście zdjęcia Witolda Pileckiego oraz Danuty Siedzikówny z dodatkowymi informacjami biograficznymi.

Nazwa Polska Rzeczpospolita Ludowa pojawia się tylko w podręczniku wydawnictwa GWO i to przy wprowadzeniu do tematu o papieżu Janie Pawle II. Oprócz nazwy uczniowie mogą dowiedzieć się także, że ówczesne władze starały się podporządkować sobie wszystkie polskie organizacje, a jedyną, która utrzymała dość dużą niezależność, był Kościół katolicki. Następnie pojawiają się informacje, że komuniści dokonywali prześladowań księży, stopniowo usuwali nauczanie religii ze szkół, a nawet aresztowali prymasa Polski Stefana Wyszyńskiego[21]. W pozycji Nowej Ery pojawiają się również krótkie informacje dotyczące sytuacji Kościoła w Polsce, ale są one wyodrębnione z tekstu głównego podręcznika i umieszczone w ramce „Warto wiedzieć”[22].

W obu analizowanych podręcznikach ich autorzy nieco odmiennie podeszli do prezentacji postaci papieża Jana Pawła II. W podręczniku Nowej Ery informacje o Karolu Wojtyle zostały ukazane przez pryzmat jego biografii, począwszy od dzieciństwa, przez studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, kształtowanie się jego drogi kapłańskiej, aż po wybór na papieża i najważniejsze informacje o pontyfikacie. Znalazły się tu również zdania o pasjach Karola Wojtyły, a zamieszczona infografika ukazała Jana Pawła II jako papieża pielgrzyma[23]. Z kolei w podręczniku Tomasza Małkowskiego, oprócz podobnych kwestii dotyczących życia i kapłańskiej drogi Wojtyły, znalazły się również ważne informacje o pierwszej pielgrzymce papieża do ojczyzny w 1979 r. Autor podręcznika podkreślił, że w spotkaniach z papieżem wzięło wówczas udział blisko 10 milionów ludzi i po raz pierwszy od czasów II wojny światowej społeczeństwo polskie „[…] poczuło własną siłę i przestało się bać”[24]. Konsekwencją tej wizyty Jana Pawła II w Polsce, jak wskazuje autor, stały się wystąpienia ludności i strajki, które wybuchły w sierpniu 1980 r. i zainicjowały proces przemian politycznych w Polsce[25].

Ostatni rozdział w obu analizowanych podręcznikach porusza niezwykle ważną dla dziejów Polski Ludowej kwestię działalności Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, od jego powstania w 1980 r. po obrady Okrągłego Stołu w roku 1989. W obu publikacjach na pierwszych stronach rozdziału zostały zamieszczone duże zdjęcia przedstawiające ludzi tłoczących się w ogromnych kolejkach przed sklepem. Nad zdjęciami, w tekście głównym podręczników, autorzy zamieścili kilka zdań dotyczących sytuacji gospodarczej kraju. W tym przypadku Tomasz Małkowski zwraca uwagę jedynie na to, że „komuniści źle kierowali gospodarką. W latach 70. XX w. Polska zadłużyła się w zachodnich bankach – i nie miała czym spłacić długów. W sklepach zaczęło brakować podstawowych towarów”[26].

Znacznie lepiej w tym względzie wypada wyjaśnienie problemów gospodarczych okresu PRL-u w podręczniku Nowej Ery, w którym autorzy opisali działania komunistów w zakresie polityki gospodarczej kraju. Wskazali tu przede wszystkim na ślepe przejmowanie wzorów sowieckich, ograniczenie swobód obywatelskich oraz upaństwowienie wszystkich zakładów przemysłowych, większości sklepów i części gospodarstw rolnych. Znajduje się tu również informacja o tym, że „to rząd decydował nawet o tym, co i w jakich ilościach ma być produkowane i po jakich cenach sprzedawane. Odgórne planowanie produkcji powodowało jednak, że nieustanie brakowało w sprzedaży podstawowych towarów takich jak cukier, mięso czy benzyna”[27]. Właśnie taka sytuacja doprowadziła do wybuchu strajków, podczas których żądano poprawy warunków życia.

Na kolejnych stronach podręczników znajdują się opisy powstania i działalności „Solidarności”, ze szczególnym uwzględnieniem jej głównych postaci. W podręczniku GWO wyeksponowano postaci Lecha Wałęsy i Anny Walentynowicz, których nazwiska zaznaczone są w tekście głównym. Obie postaci zaprezentowane zostały w wyodrębnionych słowniczkach biograficznych, w których właściwym fotografiom towarzyszy kilkuzdaniowy opis ich działalności. Wałęsa i Walentynowicz wyszczególnieni zostali również w podręczniku Nowej Ery. Różnica polega jedynie na tym, że oprócz zaznaczenia nazwisk w tekście głównym postaci te zostały umieszczone także w infografice – „Solidarność” i jej bohaterowie. W tym przypadku autorzy podręcznika pokusili się o uzupełnienie treści odnoszących się do „Solidarności” o postaci: ks. Jerzego Popiełuszki i Andrzeja Gwiazdy. W obu analizowanych publikacjach autorzy zadbali o to, by uczniowie mogli zobaczyć, jak wyglądał symboliczny napis z nazwą związku, który umieszczany był m.in. na flagach strajkujących robotników[28].

Kolejne treści odnoszące się do wprowadzenia stanu wojennego i obrad Okrągłego Stołu ukazane zostały w bardzo zbliżony sposób. Nawet zamieszczona ikonografia przedstawia te same zdjęcia gen. Wojciecha Jaruzelskiegoogłaszającego w telewizji wprowadzenie stanu wojennego oraz obrad Okrągłego Stołu. W podręczniku GWO dodatkowo zamieszczono zdjęcie przedstawiające oddziały milicji przed atakiem na zwolenników „Solidarności” w Gdańsku w październiku 1982 r.

 

Próba porównania

Zaprezentowany tu, siłą rzeczy bardzo skrótowy i wybiórczy obraz Polski Ludowej w wybranych podręcznikach historii dla szkoły podstawowej, ukazuje zmiany w sposobie przedstawienia podstawowych informacji odnoszących się do interesującego nas okresu dziejów najnowszych. Przyczyn takiego stanu rzeczy należy upatrywać w podstawie programowej, która obecnie kładzie nacisk na ukazanie historii Polski przez pryzmat celowo wybranych postaci. Niemniej jednak takie ukazanie treści powoduje zamazanie ogólnego obrazu historii PRL-u, z którego zostały usunięte w dużej mierze wątki społeczne i kulturalne.

Po lekturze podręczników do IV klasy szkoły podstawowej, których głównym zadaniem jest rozbudzenie zainteresowania historią i ukazaniem jej różnorodności, można z dużym zaniepokojeniem stwierdzić, że obraz Polski Ludowej został mocno zniekształcony i przedstawiony w dość tendencyjny sposób. Oczywiście po raz kolejny o Polsce Ludowej młodzi ludzie będą uczyć się w klasie VIII, jednak ten pierwszy obraz, uzyskany w ramach edukacji szkolnej, może wpłynąć na sposób postrzegania tego okresu historycznego.

 

 



[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, Dz. U. 2009, nr 4, poz. 17.

[2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w ty, dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej, Dz. U. 2017, poz. 356.  

[3] Tamże.

[4] G. Wojciechowski, Wczoraj i dziś. Podręcznik do historii i społeczeństwa dla klasy szóstej szkoły podstawowej, Nowa Era, Warszawa 2014; W. Kalwat, M. Lis, Klucz do historii. Podręcznik do historii i społeczeństwa dla szkoły podstawowej, WSiP, Warszawa 2014.

[5] B. Olszewska, W. Surdyk-Fertsch, G. Wojciechowski, Wczoraj i dziś. Podręcznik do historii dla klasy czwartej szkoły podstawowej, Nowa Era, Warszawa 2017; T. Małkowski, Historia 4. Podręcznik dla klasy czwartej szkoły podstawowej, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Gdańsk 2017.

[6] G. Wojciechowski, dz.cyt., s. 7.

[7] W. Kalwat, M. Lis, dz.cyt., s. 3.

[8] Tamże, s. 186–187.

[9] Tamże, s.162–167; G. Wojciechowski, dz.cyt., s.144–148.

[10] Tamże, s. 149–160; W. Kalwat, M. Lis, dz.cyt., s.168–177.

[11] G. Wojciechowski, dz.cyt., s. 143.

[12] W. Kalwat, M. Lis, dz.cyt., s. 171.

[13] Tamże, s. 169.

[14] G. Wojciechowski, dz.cyt., s. 150.

[15] W. Kalwat, M. Lis, dz.cyt., s. 186–187.

[16] G. Wojciechowski, dz.cyt., s. 158.

[17] Tamże, s. 158–159.

[18] T. Małkowski, dz.cyt., s. 3.

[19] B. Olszewska, W. Surdyk-Fertsch, G. Wojciechowski, dz.cyt., s. 6.

[20] T. Małkowski, dz.cyt., s. 146–147; B. Olszewska, W. Surdyk-Fertsch, G. Wojciechowski, dz.cyt., s. 132–133.

[21] T. Małkowski, dz.cyt., s. 150.

[22] B. Olszewska, W. Surdyk-Fertsch, G. Wojciechowski, dz.cyt., s. 137.

[23] Tamże, s. 136–140.

[24] T. Małkowski, dz.cyt., s. 152.

[25] Tamże.

[26] Tamże, s. 155.

[27] B. Olszewska, W. Surdyk-Fertsch, G. Wojciechowski, dz.cyt., s. 142.

[28] Tamże, s. 142–145; T. Małkowski, dz.cyt., s. 156–157.