ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH
       
Język Niemiecki



Wydania z lat 2009-2016 dostepne są w wersji elektronicznej jako pliki PDF. Są one identyczne z wersjami drukowanymi. Jednakże nie zawierają materiałów, które były na płytach CD/DVD dołączanych do niektórych wydań drukowanych.
W wersji drukowanej dostepne jest tylko jedno wydanie - 3/2016.
Więcej


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Cena kompletu wydań 50 zł
Cena jednego wydania 10 zł
Zamów



Nowość!


Więcej

Do kogo należy Polska?

 
 
Nim sto lat temu, w 1918 roku, zaistniały okoliczności, w których niepodległa Polska mogła powstać lub się odrodzić, poprzedziło je wiele lat i dziesięcioleci mniej lub bardziej dramatycznych działań, by na tak postawione pytanie uzyskać odpowiedź satysfakcjonującą dla większości Polaków. 

Po rozbiorach terytoria polsko-litewskiej Rzeczypospolitej znalazły się w ramach granic trzech środkowo-wschodnioeuropejskich mocarstw: Rosji, Prus i monarchii habsburskiej. Nadzieje na odrodzenie w jakiejś formie dawnej Rzeczypospolitej wiązane były z Napoleonem Bonaparte, ale także z carem Aleksandrem I czy Habsburgami (zwłaszcza w długotrwałej epoce cesarza Franciszka Józefa). Podstawą dla tych nadziei mogły być półzależne twory ustrojowe na ziemiach polskich: Księstwo Warszawskie, Królestwo Kongresowe, wreszcie Galicja w dobie autonomii. Realną szansę na pełną niepodległość mógł jednak przynieść dopiero zasadniczy przełom w geopolityce, owa oczekiwana przez Adama Mickiewicza „wojna powszechna za wolność ludów”, ale pod warunkiem, że wojna ta doprowadzi do klęski wszystkich trzech zaborców. Łatwo więc sobie wyobrazić, jakie nadzieje rozbudził rok 1914 i wybuch wojny światowej. Nim jednak rok 1918 przyniósł ostatecznie szczęśliwe z perspektywy „sprawy polskiej” zakończenie, nadzieje te znalazły wyraz w gorących dyskusjach, często ze sobą sprzecznych koncepcjach i próbach realizacji tych koncepcji.
Powstała w 2016 roku w Stacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk wystawa, właśnie pod tytułem: „Do kogo należy Polska?

Propagandowe kartki pocztowe z czasów I wojny światowej” (Wystawa została przygotowana w dwóch językach, niemieckim i polskim. Jej tytuł w języku niemieckim brzmi: „Wem gehört Polen? Propagandapostkarten aus dem Ersten Weltkrieg”.), odnosi się do jednej z nie do końca sobie chyba uświadamianych, ale ważnych ze względu na masowość i powszechność oddziaływania płaszczyzn, na których toczone były te dyskusje. Autor wystawy, prof. Rudolf Jaworski, napisał w tekście wstępnym w katalogu: „I wojna światowa, oprócz wielu innych nowości, była też w końcu pierwszą w czasach nowożytnych, prowadzoną z takim rozmachem, wojną medialną i propagandową”. Pierwsza wojna światowa była więc wojną masową w wielu aspektach, w tym także – w aspekcie wojennej propagandy. A karty pocztowe były tej propagandy ważnym i skutecznym instrumentem.
Rudolf Jaworski, emerytowany profesor historii Europy Wschodniej Uniwersytetu w Kilonii, obecnie mieszkający w Konstancji, jest jednym z grona niemieckich historyków zajmujących się historią Polski, m.in. współautorem (razem z Michaelem G. Müllerem i Christianem Lübke) wydanej w 2000 roku kieszonkowej syntezy historii Polski. Od kilku lat współpracuje w ramach różnych przedsięwzięć ze Stacją Naukową Polskiej Akademii Nauk w Wiedniu. Jednym z ciekawszych, związanym ze sprawą polską w okresie I wojny światowej (poza omawianą tu wystawą), jest edycja memoriału Bolesława Wicherkiewicza z 1915 roku, właśnie na temat różnych aspektów sprawy polskiej w tym początkowym okresie wojny. Inicjatywa wystawy, która zaprezentowałaby pocztowe karty propagandowe z okresu Wielkiej Wojny, zogniskowane wokół sprawy polskiej, wyszła od prof. Rudolfa Jaworskiego, została przygotowana wedle jego scenariusza, on przygotował także wprowadzający tekst do katalogu. Przede wszystkim jednak większość zreprodukowanych na wystawie kart (54 na 60) pochodzi z jego zbioru pocztówek, który obecnie znajduje się w zbiorach Instytutu Herdera w Marburgu. Pozostałe zostały pozyskane z Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, Zbiorów Graficznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu oraz z Muzeum Warszawy.
W przypadku takiego projektu fakt, że kompetencje wybitnego historyka połączone zostały z pasją zbieracza, stanowił trudną do przecenienia „wartość dodaną” i miał przemożny wpływ na koncepcję wystawy. W sensie formalnym wystawa jest bardzo prosta – składają się na nią 32 tablice o standardowym wymiarze 100 x 70 cm. Dwie pierwsze zawierają Impressum oraz Wprowadzenie. Na pozostałych 30 pomieszczono reprodukcje od 1 do 3 kart z opisem/komentarzem w języku niemieckim i polskim. Walor wystawy w sensie zewnętrznym polega na tym, że pocztówki – formy przecież małe – zostały tu zreprodukowane w dużym, nienaturalnym dla nich, ale pozwalającym na lepsze przyjrzenie się i analizę, powiększeniu. Wszystkie kartki mają charakter propagandowy, nie są to zdjęcia, ale dzieła zwykle dość solidnie graficznie przepracowane. Niekiedy są one czarno-białe, bardzo często jednak są bardzo kolorowe.  


Wystawa jest skonstruowana i uporządkowana wedle 11 wątków tematycznych. „Polskie znaki i symbole” (tab. 3–4) pokazują kartki z różnymi wariacjami na temat takich znaków, jak Orzeł Biały, Pogoń, Matka Boska Częstochowska, barwy narodowe. „Alegorie Polonii” (tab. 5–6) poświęcone są – w różnych kontekstach – kobiecemu symbolowi trwania narodu polskiego i jego dążeń do niepodległości. Trwałość tych tendencji to także „Starzy i nowi bohaterowie” (tab. 7–8) – obok Tadeusza Kościuszki i księcia Józefa Poniatowskiego – także już Józef Piłsudski. Jest to przejście od symboli do aktualności – kolejny wątek uchwytny na kartach to „Polscy legioniści” (tab. 9–10), różne wyobrażenia tej polskiej wojskowej formacji już od 1914 roku na dużą skalę uczestniczącej w działaniach wojennych. Ale walczący po stronie Austro-Węgier (a więc mocarstw centralnych) legioniści to także trudne pytanie: „Przyjaciel czy wróg?” (tab. 11–16). Polacy byli przedmiotem zabiegów i obietnic także drugiej strony – Rosji, a wojnę z tej strony starano się przedstawić jako wojnę o wolność Polski, oczywiście pod patronatem cara. Widoczna na kartach pocztowych propaganda państw centralnych w tym aspekcie nie ustępowała oczywiście pola rosyjskiej. Natomiast Polacy, walcząc po obu stronach konfliktu, często stawali w obliczu walki bratobójczej, co przejmująco unaocznia kartka pokazująca spotkania nad Wartą dwóch Polaków-żołnierzy, jednego w mundurze rosyjskim, drugiego – w niemieckim. 

Podczas I wojny światowej Polska była również jednym z głównych teatrów zaciekłych działań wojennych. Znajdowało to również odzwierciedlenie na kartkach pocztowych, na których reprodukowano czy to mapy terenów, na których trwały walki (tab. 17–18), czy sceny walk (tab. 19–20). Przełom w wojnie w 1915 roku sprawił, że większość obszaru Polski znalazła się pod panowaniem Niemiec i Austro-Węgier, co też znalazło odzwierciedlenie na propagandowych kartach pocztowych (tab. 21–23). Szczególne znaczenie miała tu zdobyta w sierpniu 1915 roku Warszawa, siłą rzeczy ośrodek i punkt odniesienia dla polskich dążeń niepodległościowych, ale też symbol przewagi zdobytej przez mocarstwa centralne w zmaganiach z Rosją (tab. 24–26). Opanowanie przez Niemców i Austriaków Królestwa Kongresowego stanowiło jednak – jak się okazuje – również pewien szok kulturowy, tereny te bowiem cywilizacyjnie odbiegały dość mocno od pozostałych zaborów, Galicji, Poznańskiego czy Pomorza. Obraz „rosyjskiej” Polski z perspektywy zdobywców został również uchwycony w kartach pocztowych prezentowanych na wystawie (tab. 27–30). 
Podsumowaniem jest część zatytułowana „Perspektywy wolności dla całej Polski” (tab. 31–32), która pokazuje, w jakim stopniu w pocztówkowej propagandzie znajduje odzwierciedlenie świadomość zbliżającej się – mnie więcej od 1916 roku – niepodległości. Są tu kartki nawiązujące w tym kontekście do Zmartwychwstania, pochodząca z Francji kartka z popierającymi polską niepodległość wypowiedziami polityków francuskich, aż po kartkę cytującą XIII punkt programu prezydenta USA Woodrowa Wilsona, dotyczący Polski. 
Wystawa jest oczywiście tylko niewielkim wyborem z ogromnego materiału zawartego w propagandowych kartach pocztowych, odnoszącego się do sprawy polskiej. Wybór ten jednak dobrze i z ciekawej perspektywy ilustruje rozwój tej kwestii w zmiennej dynamice Wielkiej Wojny. 
Bogusław Dybaś
 
Prezentowana dotąd w Wiedniu, Hamburgu, Darmstadt, Marburgu, Krakowie, Poznaniu i Gdańsku wystawa będzie od 10 maja do 30 września 2018 roku pokazywana w Pałacu Staszica w Warszawie.