ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH
       
Język Niemiecki



Wydania z lat 2009-2016 dostepne są w wersji elektronicznej jako pliki PDF. Są one identyczne z wersjami drukowanymi. Jednakże nie zawierają materiałów, które były na płytach CD/DVD dołączanych do niektórych wydań drukowanych.
W wersji drukowanej dostepne jest tylko jedno wydanie - 3/2016.
Więcej


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Cena kompletu wydań 50 zł
Cena jednego wydania 10 zł
Zamów



Nowość!


Więcej

Chiralność - czym ona właściwie jest?

Przyczyna tego stanu rzeczy jest owiana mrokami tajemnicy. Nie wiadomo, czemu te zagadnienia są dla absolwentów szkół średnich tak trudne. Autorom niniejszego artykułu pytania dotyczące chiralności wydały się banalnie proste. Można przypuszczać, iż autorom pytań maturalnych również tak się one jawiły.

Jednak zarówno autorzy tegoż artykułu, jak i pytań maturalnych są dla uczniów tymi, którzy stoją po „drugiej stronie barykady”. Dla udowodnienia, że wcale tak nie jest, postanowiliśmy napisać ten artykuł.
Zacznijmy od początku i zadajmy sobie pytanie: czym jest owa chiralność? Aby na to pytanie odpowiedzieć, można posłużyć się definicją chiralności i rozłożyć ją na czynniki pierwsze, albo spróbować ją opisać za pomocą zjawisk składających się na nią.

Zacznijmy od definicji, która de facto.... nie istnieje. Chiralność zdefiniowana jest przez opis zjawiska, chiralnymi obiektem nazywa się układ, który różni się od swojego lustrzanego odbicia w tym sensie, że nie można go na jego odbicie lustrzane nałożyć. Termin ten został po raz pierwszy użyty przez Lorda Kelvina, podczas wykładu na Uniwersytecie w Oxfordzie w roku 1894. Powiedział on wówczas: „I call any geometrical figure, or group of points, 'chiral', and say that it has chirality if its image in a plane mirror, ideally realized, cannot be brought to coincide with itself”, co przetłumaczyć można: „nazywam jakąś figurę geometryczną lub grupę punktów chiralną i twierdzę, iż cechuje się ona chiralnością wówczas, jeśli jej obraz otrzymany z płaskiego, idealnego lustra, nie może być nań nałożony.”
Lord Kelvin opisał swoje badania i przemyślenia w książce pod tytułem „The Molecular Tactics of a Crystal" i można żałować, że nikt nie wpadł na pomysł przetłumaczenia jej na język polski i wydania jako akademickiego podręcznika – tak prosto i przejrzyście została ona napisana.

Zostawmy na boku historię, ale zabierzmy ze sobą wiedzę, którą Lord Kelvin nam przekazał. Tłumacząc na język chemii, można byłoby stwierdzić, iż chiralne są te cząsteczki, których „obraz otrzymany z płaskiego, idealnego lustra nie może być na nie nałożony”. Obecnie, znając znacznie więcej czynnych optycznie cząsteczek, tłumaczymy chiralność w nieco inny sposób. 

W tym miejscu uważny Czytelnik powie STOP i zada pytanie: cóż to jest, owa czynność optyczna? Przyznając mu rację, śpieszymy wyjaśnić to zjawisko, a w tym celu, posłużymy się definicją. Czynność optyczna, zwana również aktywnością optyczną lub skręcalnością optyczną, jest właściwością niektórych związków chemicznych polegającą na zdolności skręcania płaszczyzny polaryzacji światła spolaryzowanego. Światło spolaryzowane w płaszczyźnie jest światłem, którego drgania zachodzą tylko w jednej z możliwych płaszczyzn. 
Skręcenie płaszczyzny polaryzacji światła spolaryzowanego następuje, gdy zmianie ulegają kierunek i płaszczyzna owych drgań, a wywołane jest ono oddziaływaniem światła z cząsteczkami substancji skręcającej znajdującej się na drodze wiązki świetlnej, przez którą przechodzi światło spolaryzowane liniowo. Związki wykazujące tę właściwość nazywamy związkami optycznie czynnymi. I tu dochodzimy do sedna, bowiem warunkiem występowania aktywności optycznej substancji jest chiralność jej cząsteczek.
Jak wspominaliśmy, zjawisko chiralności określamy obecnie nieco inaczej, niż czynił to Lord Kelvin – korzystamy w tym celu z podstawowych elementów symetrii znanych z geometrii i teorii grup.

Podstawowymi elementami symetrii są:
a) środek symetrii oznaczany symbolem i, który odpowiada za inwersję, czyli przekształcenie punktu o współrzędnych (x,y,z) w punkt o współrzędnych (-x,-y,-z)
b) n–krotna oś symetrii, oznaczana symbolem Cn, która odpowiada za obrót wokół osi symetrii o kąt równy 360°/n
c) płaszczyzna symetrii, oznaczana symbolem , która odpowiada odbicie w płaszczyźnie
d) n–krotna oś przemienna (zwaną także osią niewłaściwą), oznaczana symbolem Sn, która odpowiada za obrót wokół siebie, czyli obrót o kąt 360°/n i następnie odbicie w płaszczyźnie symetrii prostopadłej do osi obrotu

Układy, które z elementów symetrii nie mają jedynie przemiennej osi symetrii Sn, mogą natomiast mieć pozostałe elementy, nazywamy dyssymetrycznymi. Układy takie są chiralne. Biorąc pod uwagę, iż oś przemienna jest elementem złożonym z n-krotnej osi obrotu i płaszczyzny symetrii doń prostopadłej, logicznym jest, że jednoczesne występowanie w układzie osi obrotu i płaszczyzny symetrii prostopadłej do osi wyklucza chiralność takiego układu.
Zatem obiektami chiralnymi mogą być układy zarówno asymetryczne (nie posiadające innych elementów symetrii poza osią C1, czyli te, z którymi spotykamy się najczęściej) oraz dyssymetryczne. Te ostatnie mogą posiadać np. n-krotną osi obrotu, z czym do czynienia mamy najczęściej w przypadku cząsteczek organicznych. Aby tę rzecz przybliżyć, przedstawiając różne typy chiralności, pokazywać będziemy zarówno cząsteczki asymetryczne, jak i dyssymetryczne.
„Różne typy chiralności” ???? – zapyta znowu ów Uważny Czytelnik – to chiralność nie jest taka, po prostu jednoznaczna? Odpowiedź brzmi, NIE, zresztą, gdyby było inaczej, komu potrzebny byłby niniejszy artykuł. Chiralność trzeba było w jakiś sposób pogrupować, gdyż w miarę postępu badań okazywało się, iż optyczną czynność wykazują układy wymykające się niejako znanym i uznanym regułom chiralności (…)

Cały artykuł Ewy Stronka-Lewkowskiej, Jarosława Lewkowskiego, Roberta Zakrzewskiego „Chiralność – czym ona właściwie jest?” przeczytacie na łamach najnowszego wydania (1/2017)„Chemii w Szkole”