ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Zamów


Ebooki 


Więcej

Artykuły z Języka Niemieckiego

Graffiti – Kunst oder keine Kunst? Das ist hier die Frage!

...czyli podyskutujmy w języku obcym na trudne tematy

Pytanie o to, czym jest sztuka, nie jest pytaniem, na które łatwo udzielić odpowiedzi. Na przełomie wieków definicja sztuki zmieniała się wielokrotnie. Zdaniem wielu pojęcie to jest niemożliwe do zdefiniowania, bowiem granice sztuki są stale definiowane na nowo. Pojawiają się dzieła, które nie mieszczą się w dotychczas przyjętych kanonach, wnoszą nowe elementy, są jednak oceniane przez fachowców mianem sztuki. Faktem jest, że dawno już odeszliśmy od próby obiektywnego opisania tego, czym jest sztuka. Nie da się jej bowiem zamknąć np. w proporcjach obliczanych z matematyczną dokładnością lub w jakichś sztywnych zasadach estetyki. Z całą pewnością można jednak powiedzieć, że sztuka wiąże się z oryginalnością, indywidualizmem, nowatorstwem, że nie tylko odwzorowuje rzeczywistość, ale także ją kreuje.

Piękno nie jest już dziś uważane za wartość wyróżniającą sztukę. Można powiedzieć, że współcześnie nie ma już obiektywnego punktu oparcia dla sądów o tym, czy coś jest dziełem sztuki, czy też nie. Mimo to podział na sztukę i nie-sztukę lub sztukę i kicz nadal istnieje.

Tak wieloaspektowy i do pewnego stopnia także kontrowersyjny temat można oczywiście wykorzystać do tego, aby zmotywować uczniów do mówienia lub pisania w języku obcym. Przyczynimy się tym samym z jednej strony do rozwoju ich kompetencji językowych (trening produktywnych sprawności językowych), z drugiej zaś strony osiągniemy też, być może, ważne cele wychowawcze (umiejętność kulturalnej wymiany zdań, kształtowanie postawy tolerancji itp.).

Lekcję proponujemy rozpocząć od zadania z załącznika nr 1. Zestawiono tu przykłady przedmiotów, które można uznać za przykłady dzieł sztuki bądź kiczu. Koncepcja zadania jest taka, że mogą z nim pracować uczniowie nawet na poziomie biegłości językowej A2 (opis obrazków, grupowanie słów z ramki, dopisywanie własnych skojarzeń). Im jednak poziom wyższy, tym możemy się spodziewać ciekawszych wyników!

Zadanie z załącznika nr 2 wymaga już większej kompetencji językowej, choć można je także uprościć, np. wybierając tylko dwa, trzy cytaty i dając uczniom zadanie sformułowania ich interpretacji w parach lub grupach.


Załącznik nr 3 zawiera liczne przykłady graffiti.2 Pracę z wybranymi przez nas obrazami może poprzedzić próba zdefiniowania, czym jest graffiti, co odróżnia je od innych form wyrazu artystycznego itp. W tej fazie pracy pomogą nam np.  materiały pochodzące z internetu. Na stronie www.br-online.de/kinder (rubryka „Fragen & Verstehen” i dalej „Wissenslexikon”) znajdziemy obszerny materiał poświęcony graffiti, pt. „Graffiti – Kunst aus der Sprühdose”. Obok krótkich tekstów (wyjaśniających np. czym jest „tag”) na uwagę zasługują tu przede wszystkim nagrania: wywiad z Davidem Kammererem, artystą od lat tworzącym graffiti, relacja z warsztatów street art, reportaż o tym, jak powstaje graffiti itp. Poziom trudności językowej wspomnianych nagrań nie jest bardzo wysoki, nie mniej nadają się one najlepiej do pracy z uczniami o poziomie biegłości językowej B1 lub wyższym (…)

Więcej przeczytacie w artykule Sebastiana Chudaka „Graffiti – Kunst oder keine Kunst? Das ist hier die Frage!...czyli podyskutujmy w języku obcym na trudne tematy” w najnowszym wydaniu (2/216) „Języka Niemieckiego”



Das sind alles nur Klischees… czyli o stereotypach w naszym życiu

 
W poniższym artykule przygotowaliśmy materiały, które koncentrują się wokół tematu wszechobecnych stereotypów. Traktują one m.in. o postrzeganiu Niemców przez obywateli innych krajów oraz o stereotypowej roli kobiety i mężczyzny. Znajdą tu Państwo bogaty zestaw ćwiczeń, dzięki którym uczący się będą mieli możliwość rozwijania sprawności czytania ze zrozumieniem i sprawności mówienia, opanują sporo nowego słownictwa (np. cechy charakteru czy zwroty niezbędne przy prowadzeniu dyskusji) oraz – poprzez zabawę – przyswoją rekcję przymiotnika. Jedną z ciekawszych propozycji okaże się z pewnością dyskusja na temat stereotypowego wizerunku kobiety i mężczyzny, w której to uczniowie będą wcielać się w wylosowaną rolę. W artykule duży nacisk położyliśmy również na kwestię przezwyciężania stereotypów.
Warto zaznaczyć, że z przygotowanego scenariusza można skorzystać w całości lub też wykorzystać wybrane załączniki do uzupełnienia i uatrakcyjnienia materiału podrę­cznikowego.
 
Grupa docelowa: zestawione ćwiczenia przewidziane są do pracy z uczniami o poziomie biegłości A2-B2
 
Ramy czasowe: od 2 do 3 jednostek lekcyjnych (w zależności od poziomu zaawansowania oraz wyboru ćwiczeń)
 
Materiały nauczania/pomoce dydaktyczne:
słowniki niemiecko-polskie
wycięte paski z rolami z załącznika nr 7
skopiowane załączniki
 
Cele lekcji:
a) cel praktyczno-komunikacyjny: rozwijanie umiejętności czytania ze zrozumieniem, rozwijanie umiejętności mówienia (odpowiedź na pytania, udział w dyskusji);
b) cel kształcący: rozszerzenie słownictwa związanego ze stereotypami, opanowanie zwrotów przydatnych przy prowadzeniu dyskusji, powtórzenie cech charakteru, wprowadzenie/utrwalenie rekcji przymiotnika;
c) cel wychowawczy: kształtowanie postawy tolerancji i szacunku wobec innych narodowości, wspieranie empatii, pobudzanie do refleksji nad możliwymi sposobami zwalczania stereotypów i uprzedzeń, wdrażanie uczniów do pracy w zespole oraz do samodzielnej pracy ze słownikiem, wspieranie ich autonomii poprzez refleksję nad strategiami uczenia się.
 
Przebieg lekcji:
Wizerunek stereotypowego Niemca – nauczyciel rozdaje trzy teksty z załącznika nr 1, w których młode osoby z Rzymu, Londynu oraz Paryża opowiadają, co myślą o Niemcach. Uczący się podkreślają wymienione stereotypy, korzystając z definicji umieszczonej nad tekstami.
 
Niemcy o sobie – w kolejnych trzech tekstach zamieściliśmy wypowiedzi młodych Niemców, którzy ustosunkowują się do opinii obcokrajowców na swój temat. Nauczyciel pyta podopiecznych, z którymi stereotypami zgadzają się Sandra, Thomas oraz Stefanie, a z którymi nie. Prosi również o podkreślenie zwrotów, w których wyrażają oni swoje zdanie.
 
Ćwiczenia do tekstów – uczniowie otrzymują ćwiczenia do sześciu tekstów. W pierwszym z nich uzupełniają brakujące przyimki, w drugim łączą słówka/zwroty z odpowiednią definicją, a w kolejnym uzupełniają zdania słówkami/zwrotami z poprzedniego zadania. W ćwiczeniu czwartym próbują odgadnąć z pomocą kontekstu znaczenie kilku związków frazeologicznych, w piątym (pracując ze słownikiem) dzielą wymienione cechy charakteru na pozytywne i negatywne, a w ostatnim rozmawiają na temat innych znanych im stereotypów.
 




Całość materiału Elżbiety Dziurewicz „Das sind alles nur Klischees … czyli o stereotypach w naszym życiu“ przeczytacie w najnowszym wydaniu (1/2016) „Jezyka Niemieckiego“.


 

Man muss die Feste feiern, wie sie fallen

 
Skuteczne porozumiewanie się z przedstawicielami innych społeczności językowo-kulturowych zależy nie tylko od znajomości gramatyki, leksyki czy poprawnej wymowy. Także świadomość odrębności, różnorodności, otwartość na inne, nieznane, umiejętność krytycznego, zdystansowanego spojrzenia na siebie, umiejętność porównywania i wyciągania wniosków stanowią istotny element dialogu między kulturami, a w dobie globalizacji są nie do przecenienia. Nie wolno zapomnieć, iż język nierozerwalnie łączy się z kulturą. Obie te wielkości wzajemnie się warunkują i na siebie wpływają. Przytoczone argumenty, których zbiór niewątpliwie poszerzać można o dalsze, jednoznacznie przemawiają za przemyślanym włączeniem do procesu nauczania/ uczenia się języków treści krajo- i kulturoznawczych. Umożliwiają one bowiem refleksję nad istotą tego, co (nie-)znane, przyczynić się mogą także do wykształcenia postawy tolerancji i zrozumienia.
W artykule przeznaczonym dla poziomu biegłości językowej A2/B1 (planowany czas pracy 90 minut) zaproponowano szereg ćwiczeń pozwalających nie tylko powtórzyć/poszerzyć wybrane informacje na temat wszystkim znanych świąt. Przede wszystkim starano się unaocznić różnorodność i mnogość świąt obchodzonych w odległych zakątkach świata, które uwarunkowane są kulturowo i geograficznie. Podjęto także próbę zasygnalizowania istnienia nietypowych, ale jakże sympatycznych świąt, pozwalających dostrzec/uhonorować to, co zwykłe, oczywiste i codzienne.
Zadanie pierwsze polega na dopasowaniu do siebie członów wyrazów (załącznik nr 1a) oraz uzupełnieniu zdań wybranymi wyrazami (załącznik nr 1b) (praca w parach, plenum).  W drugim ćwiczeniu (załącznik nr 2) uczący się dopasowują do tekstów zdjęcia oraz podane tytuły (praca w parach, plenum). 
Kolejne zadania znajdziecie w wydaniu 4/2015, które można zamówić w prenumeracie lub kupić w salonach EMPiK.
 



 


Jak obchodzone jest Boże Narodzenie w Polsce, Niemczech i Australii?

 
Boże Narodzenie – piękny czas, w którym w gronie rodziny pielęgnuje się polskie tradycje. Według nowej podstawy programowej języka niemieckiego uczeń powinien na poziomie podstawowej znajomości języka wypowiadać się na temat świąt i uroczystości. Ponadto powinien posiadać “świadomość językową”, a co za tym idzie, znać podobieństwa i różnice m.in. w obchodzeniu świąt Bożego Narodzenia w Polsce i w Niemczech, a więc znać różnice kulturowe. Proponowany materiał zestawia tradycje bożonarodzeniowe nie tylko Polski i Niemiec, ale także Australii. Jest to propozycja dla nauczycieli, którzy w przedświątecznym okresie chcieliby zapoznać uczniów z tradycjami w Niemczech, porównując je z tradycjami w tak odległym kraju jak Australia. Ukazanie tematu bożonarodzeniowego na bazie kontrastów zapewne przyczyni się do szybszego opanowania przez uczących się przydatnego słownictwa oraz rozbudzi ich ciekawość do poznawania innych kultur.
 
Ramy czasowe: Realizacja celów lekcji przewidziana na jedną jednostkę lekcyjną, czyli 45 minut
 
Grupa docelowa: uczniowie na poziomie biegłości językowej A2/A2+
 
Cele lekcji:
a) cel praktyczno-komunikacyjny: rozumienie krótkich informacji nt. świąt bożonarodzeniowych, rozwijanie umiejętności tworzenia krótkich wypowiedzi;
b) cel kształcący: poszerzenie wiedzy kulturoznawczej (porównywanie tradycji bożonarodzeniowych) wprowadzenie/utrwalenie słownictwa związanego ze świętami Bożego Narodzenia;
c) cel wychowawczy: wspieranie pracy w grupach, obiektywne porównywanie
 
Temat lekcji: Weihnachten von nah und fern. (Święta Bożego Narodzenia z bliska i z daleka.)
 
Scenariusz lekcji:
„Mapka skojarzeń” – W pierwszej kolejności nauczyciel prosi uczniów, aby w plenum podali swoje skojarzenia w temacie “Święta Bożego Narodzenia” – propozycje zapisuje w formie asocjogramu na tablicy, bądź na wydrukowanej w większym formacie mapce skojarzeń (patrz załącznik nr 1). Jeśli lekcja z tego zakresu tematycznego przeprowadzana jest w danej klasie po raz pierwszy i słownictwo nie jest uczniom znane, mapkę skojarzeń można uzupełniać początkowo w języku polskim, tak aby wprowadzić uczniów w temat. Po automatyzacji i kontekstualizacji słownictwa, już w fazie testowania można wrócić do zapisanych w języku polskim skojarzeń i w ramach powtórki poprosić uczniów, aby spróbowali podać ekwiwalenty w języku niemieckim.
Załącznik nr 2 zawiera zadania do ćwiczenia leksyki, potrzebnej do wykonania zadania z załącznika nr 3, które ma na celu rozwijanie umiejętności rozumienia tekstu czytanego.
Realizacja zadania z załącznika nr 3 przybliży uczącym się tradycje bożonarodzeniowe w Niemczech i Australii, które zestawiono ze znanymi już tradycjami polskimi. Zadanie polega na uporządkowaniu tradycji bożonarodzeniowych w odniesieniu do poszczególnych krajów tak, aby ostatecznie stworzyły one wykaz różnic. Ważne jest, aby w miarę możliwości tworzyły one pary (...)





Więcej przeczytacie w artykule Anny Mikołajczak ”Weihnachten von nah und fern ... czyli jak obchodzone jest Boże Narodzenie w Polsce, Niemczech i Australii“ w najnowszym wydaniu (4/2015) „Jezyka Niemieckiego“.


 



Jak wynająć pokój w Niemczech


Znalezienie pokoju lub mieszkania to zadanie, z którym niewątpliwie skonfrontowani będą wszyscy ci, którzy postanowią spędzić za granicą dłuższy czas, np. decydując się w trakcie studiów na udział w jednym z międzynarodowych programów umożliwiających polskim studentom naukę na wybranej uczelni w Niemczech lub Austrii. 

Szczególnie w dużych miastach, centrach akademickich, gdzie sporo różnych uczelni, a co za tym idzie także bardzo wielu studentów, znalezienie odpowiedniego lokum nie jest łatwym zadaniem. Poszukiwania najlepiej zacząć już dużo wcześniej, najlepiej przeglądając oferty wynajmu pokojów w domach studenckich. Jednak także tu znalezienie wolnego pokoju bywa trudne, co wynika z tego, że większość studentów wynajmuje pokoje na cały rok akademicki lub nawet przez cały okres studiów. Stosunkowo rzadko trafiają się pokoje wolne przez jeden semestr. Tym samym większość studentów zdana jest na samych siebie i musi szukać mieszkania na tzw. wolnym rynku. Poszukiwania można prowadzić przeglądając oferty w prasie codziennej. Zdecydowanie łatwiej będzie jednak korzystać z baz danych z ofertami w internecie. O stronach WWW tego typu piszemy w rubryce „… mit der Maus” w tym numerze „Język niemiecki – nauczaj lepiej”. 
Niezbędna przy poszukiwaniach mieszkania jest umiejętność odszyfrowywania używanych w ogłoszeniach skrótów, w większości niestandardowych. Celem pierwszego z proponowanych przez nas zadań jest przyporządkowanie występujących w ogłoszeniach skrótów do odpowiednich słów. Druga część zadania jest już trudniejsza! Uczniowie mogą spróbować tu własnych sił i odgadnąć znaczenie skrótów samodzielnie (Rozwiązanie: 1. OG = erstes Obergeschoss / 2-Zi-Whg. = Zweizimmerwohnung / Altb. = Altbau(wohnung) / App. = Appartement / Balk. = Balkon / EG = Erdgeschoss / Fahrst. = Fahrstuhl / Gä.-WC = Gästetoilette / Gashzg. = Gasheizung / Holzbd. = Holzboden / Kfz-Stellpl. = Kfz-Stellplatz (Parkplatz für das Auto) / m. Terr. = mit Terrasse / möbl. = möbliert / Wohnfl. = Wohnfläche).
Celem zadania z załącznika nr 2 jest uwrażliwienie uczniów na znaczenie słów (niem. kulturspezifische Bedeutungsvermittlung), które mogą okazać się tzw. fałszywymi przyjaciółmi. W tym przypadku chodzi o słowa „apartament” i „Appartement”. Polakom „apartament” kojarzy się jednoznacznie z dużym i zwykle doskonale wyposażonym mieszkaniem w ciekawym położeniu. Dla Niemca „Appartement” może być jednak także bardzo małym mieszkaniem jednopokojowym o stosunkowo niskim standardzie. Nie trudno wyobrazić sobie, do jakiego nieporozumienia może dojść w sytuacji, gdy rozmówcy mają tak odmienne wyobrażenia o tym, o czym rozmawiają! (...)
 
Więcej przeczytacie w artykule Sebastiana Chudaka „Das bunte WG-Leben… czyli „student/studentka szuka pokoju…” w najnowszym wydaniu (3/2015) Języka Niemieckiego.

 

„Hans im Glück”... czyli dlaczego i jak zrobić z bajki historyjkę obrazkową 

 

Zalet tekstów literackich można by wymienić oczywiście więcej. Nie można jednak nie wspomnieć o potencjalnych trudnościach związanych z pracą z nimi. Teksty literackie są w większości przypadków pisane językiem, którego zrozumienie będzie przysparzało wielu kłopotów naszym uczniom, którzy najczęściej w ramach edukacji szkolnej nie przekraczają poziomu biegłości językowej A2+ lub B1. 

Użyte struktury gramatyczne i słownictwo, czasami także specyficzny styl mogą wpływać na nich demotywująco. Pewnym rozwiązaniem będą tu uproszczone wersje tekstów, których jest coraz więcej w ofercie różnych wydawnictw edukacyjnych. Proponujemy jednak wybrać inną drogę. I tak np. można opracować dla uczniów historyjkę obrazkową w oparciu o tekst bajki
lub zaproponować przygotowanie inscenizacji w oparciu o samodzielnie napisany scenariusz.
Za przykład posłuży nam bajka braci Grimm o „Szczęśliwym Jasiu” (niem. Hans im Glück“). W pierwszych dwóch załącznikach umieściliśmy zadania, których celem jest wprowadzenie w temat. Z bajki dowiadujemy się, że Jaś pracował przez siedem lat u gospodarza. Z jakimi zwierzętami miał do czynienia? Uczniowie znają najprawdopodobniej nazwy niektórych z nich. Pewnie nie zawsze wiedzą jednak, jak tworzy się prawidłowo formę liczby mnogiej lub jakimi czasownikami opisać czynności gospodarskie związane z tymi zwierzętami. Zadanie z załącznika nr 1 pozwoli im na usystematyzowanie i uzupełnienie wiedzy z tego zakresu. Zanim uczniowie zapoznają się z perypetiami Jasia, mogą zastanowić się nad tym, jakie wynagrodzenie byłoby najbardziej odpowiednie za siedem lat jego pracy. W załączniku nr 2 zaprezentowane są różne możliwości (także te pojawiające się w bajce). Zadaniem uczniów jest wybranie najbardziej adekwatnego wynagrodzenia i uzasadnienie wyboru oraz wyjaśnienie, dlaczego inne opcje są mniej odpowiednie. Faza pracy przed prezentacją tekstu może zostać poszerzona o dodatkowe zadania.
W kolejnej fazie można by czytać lub odsłuchać tekst bajki trenując w ten sposób sprawność czytania lub słuchania ze zrozumieniem. Można znaleźć go np. na stronie internetowej „Projekt Gutenberg-DE” (http://gutenberg.spiegel.de) lub na stronie www.grimmstories.com (tutaj obok wersji niemieckojęzycznej znajdziemy także tłumaczenia tekstu na język angielski, polski i inne). Na stronie librivox.org znajdziemy natomiast aż dwa zbiory nagrań bajek, wśród których znajduje się także nagranie bajki o „Szczęśliwym Jasiu”.
Zamiast tego proponujemy przedstawienie uczniom bajki w formie historyjki obrazkowej. Obrazki z załącznika nr 3 można zaprezentować na różne sposoby:
1. we właściwej kolejności – wtedy uczniowie opowiadają, co widzą na poszczególnych obrazkach, korzystając przy tym z podanego słownictwa dostosowanego do poziomu biegłości A2/A2+;
2. w zmienionej kolejności (wtedy obrazki należałoby wyciąć i pomieszać/ w lekko odmienionej wersji można podać, który z obrazków jest pierwszy i ostatni) – w tym przypadku zadanie uczniów polegałoby, nie tylko na opisie obrazków, ale przede wszystkim na ułożeniu ich w logiczny ciąg;
3. z brakującym elementem (wtedy należałoby z historyjki usunąć jeden lub więcej rysunków) – uczniowie mieliby wtedy za zadanie wymyślić, co mogłoby dziać się na obrazku, którego brak. Niezależnie od formy prezentacji uczniowie mogą pracować samodzielnie, w parach lub w małych grupach.
Użycie tego typu historyjek obrazkowych ma w dydaktyce języków obcych dość długą tradycję. Jednymi z najbardziej znanych są historyjki z serii „Vater und Sohn” (e.o.plauen, 1934-37). Stwarzają one wiele możliwości dydaktycznych i przede wszystkim przyczyniają się do zróżnicowania aktywności lekcyjnych. I tak można np.:
a) dopisywać do obrazków dialogi (jak w komiksach w chmurkach nad głowami bohaterów),
b) dorysowywać obrazki opowiadające o tym, co działo się wcześniej lub później,
c) mieszać różne historyjki i wymyślać na tej podstawie nowe,
d) wymyślać tytuły do poszczególnych obrazków,
e) rozdawać uczniom różne obrazki – każdy opisuje wtedy swój obrazek a pozostali uczniowie trenują w ten sposób rozumienie ze słuchu.
Dydaktyzując bajki możemy spróbować samemu tworzyć na ich podstawie historyjki, z którymi będziemy pracować na lekcji. Nie potrzeba do tego wielkiego talentu plastycznego. Czasami wystarczy kilka kresek i odrobina wyobraźni!

Załącznik 1.








Załącznik 2

 

Załącznik 3


Więcej przeczytacie w artykule Sebastiana Chudaka „Hans im Glück”... czyli dlaczego i jak zrobić z bajki historyjkę obrazkową lub przedstawienie teatralne - w najnowszym wydaniu (1/2014) Języka Niemieckiego.


Strategia uczenia się: gramatyka z humorem

Nauka gramatyki jest niewątpliwie ważnym celem edukacji językowej. W powstałym w latach 70. ubiegłego wieku i aktualnym do dziś podejściu komunikacyjnym rezygnuje się wprawdzie z dążenia do w 100% bezbłędnego opanowania systemu językowego. Celem nauki jest dziś raczej rozwinięcie umiejętności skutecznego porozumiewania się w danym języku obcym, adekwatnie do sytuacji, tematu rozmowy, wieku i statusu rozmówców oraz relacji miedzy nimi. Liczy się przede wszystkim płynność i skuteczność przekazu, a nie poprawność wypowiedzi.

 Uważa się przy tym, że deficyty w zakresie leksyki w znacznie większym stopniu utrudniają porozumiewanie się w języku obcym niż brak znajomości tej czy innej reguły gramatycznej. Niewłaściwe użycie tego czy innego zaimka lub przyimka, popełniony tu i  ówdzie błąd w deklinacji przymiotnika lub koniugacji czasownika nie zablokują przecież raczej całkowicie komunikacji językowej. Inaczej rzecz ma się wtedy, gdy nie znamy potrzebnego nam słowa i nie umiemy też zastąpić go synonimami lub odpowiednim opisem. 
Opanowanie takiej ilości jednostek leksykalnych, która będzie wystarczała do komunikacji na średnim poziomie biegłości językowej jest niewątpliwie sporym wyzwaniem. Wydaje się jednak, że jest to zadanie nieporównywalnie łatwiejsze od przyswojenia sobie całego systemu językowego. Słownictwo języka niemieckiego szacowane jest na 300 do 500 tysięcy słów i wyrażeń; wprawdzie stale pojawiają się nowe słowa (np. w językach specjalistycznych, gdzie w zakresie samej tylko chemii przybywa co roku około 4000 nowych pojęć), ale aby skutecznie posługiwać się tym językiem wystarczy znajomość znacznie mniejszej liczby słów i wyrażeń. 
Przeciętny piętnastolatek, rodzimy użytkownik języka niemieckiego używa ich około 12000. Osoby dorosłe posługują się w sposób aktywny lub bierny nawet 216000 jednostek leksykalnych. Do zrozumienia pełnego wydania dziennika „Die Welt” wystarcza jednak w zupełności znajomość około 4000 słów i wyrażeń. Taką też ilość powinny docelowo opanować osoby dążące do poziomu biegłości językowej B2. Pozwoli im to zrozumieć większość wiadomości telewizyjnych i programów o sprawach bieżących, większość filmów w standardowej odmianie języka, czytać ze zrozumieniem artykuły prasowe itd. 
Nauka gramatyki wydaje się w tym kontekście znacznie większym wyzwaniem. Na wspomnianym poziomie biegłości językowej B2 oczekuje się tak wysokiego stopnia kompetencji, dzięki któremu nie będzie się popełniało błędów zakłócających proces przekazywania informacji i będzie umiało się dokonywać samodzielnie korekty własnych błędów. B2 to poziom, który powinien osiągnąć każdy polski uczeń, który uczył się danego języka obcego od szkoły podstawowej do liceum. 
W odniesieniu do gramatyki brak jednak kryteriów ilościowych, podobnych do tych, które znaleźć można w „Europejskim systemie opisu kształcenia językowego” (Rada Europy, 2001) w odniesieniu do słownictwa. Pobieżny choćby przegląd podręczników do nauki gramatyki dowodzi jednakże, że materiału do opanowania jest sporo. Wiedzy tej nie da się oczywiście wlać do głów uczniów przez magiczny lejek. Każdy z nich musi przyswoić ją sobie sam. Pomocne będą w tym strategie uczenia się (...) Szczególnie efektywne są te spośród z nich, które wykorzystują zabawne skojarzenia, historyjki, rymy lub piosenki. Wywołane nimi pozytywne emocje sprzyjają, bowiem trwałemu zapisywaniu wiadomości w pamięci. W ten sposób nawet trudne do zapamiętania struktury mają szansę zostać trwale zapamiętane przez uczniów. W tym wydaniu przedstawiamy wybór takich właśnie strategii. 
Zanim jednak zaprezentujemy je uczniom, warto porozmawiać z nimi o tym, jak się uczą i dlaczego robią to w taki czy inny sposób.  Pomoże nam w tym zadanie z załącznika nr 1. Jego celem jest sprowokowanie uczniów do refleksji na temat procesu uczenia się i wpływu, jaki mają na jego wyniki ich nauczyciele i oni sami. Odpowiadając na pytanie co zrobić, aby odnieść sukces w nauce języków obcych, uczniowie najprawdopodobniej wskażą na nauczyciela i zależność ich własnego sukcesu od poziomu jego kompetencji. Warto jednak tak pokierować rozmową, aby zwrócili uwagę na to, że to oni sami są kowalami własnego sukcesu, że nie są, jak sądzono dawniej, jak puste naczynia, do których nauczyciel wlewa przez magiczny lejek wiedzę, ale raczej, że sami aktywnie wpływają na proces nauki. Uczniowie powinni być zatem świadomi tego, , że kluczem do ich sukcesu jest bycie samodzielnym i aktywnym, świadome kierowanie własną nauką, unikanie rutyny i eksperymentowanie, stałe poszukiwanie własnych i efektywnych sposobów uczenia się (strategie i techniki uczenia się) oraz korzystanie z pomocy kolegów, koleżanek, rodziców i nauczycieli, którzy mają inne, być może większe doświadczenie w uczeniu się. Taka wymiana spostrzeżeń i doświadczeń pomoże nam w zorientowaniu się, jakie strategie i techniki uczenia się są uczniom już znane, i będzie dobrym punktem wyjścia do prezentacji nowych rozwiązań. 
Większość z nich to tzw. MNEMOTECHNIKI (gr. mneme = pamięć, techne = sztuka), tj. środki i prawidła ułatwiające zapamiętywanie nowych wiadomości i faktów na zasadzie mechanicznych skojarzeń. O ich przydatności i skuteczności możemy przekonać naszych uczniów wykonując prosty eksperyment: Jak zapamiętać długotrwale rząd losowo wybranych liczb, np. 2471? Jak trudne to zadanie, potwierdzi każdy, kto miał kiedykolwiek kłopot z zapamiętaniem jakiegoś numeru telefonu, jakiejś daty lub numeru PIN do swojej karty bankomatowej. Zadanie będzie o wiele prostsze do wykonania, gdy liczby zastąpimy przedmiotami, osobami, zwierzętami. Jeszcze lepsze efekty osiągniemy, gdy będą one układały się w jakąś zabawną historyjkę. Metoda ta, zwana metodą kołków, składa się z dwóch kroków: 
1. krok: liczby zamieniają się w obrazy, np. kształt liczby 2 przypomina łabędzia, 4 może kojarzyć się z czterema nogami stołu, 7 z siedmioma krasnoludkami z bajki o Królewnie Śnieżce, a 1 ze świeczką. 
2. krok: z obrazów powstają historie. Wyobraźmy sobie zatem ogromnego łabędzia, który wleciał do domu siedmiu krasnoludków i usiadł na stole. Przestraszone krasnoludki schowały się pod stołem i ponieważ jest tam ciemno zapaliły świeczkę. 
Z dużym prawdopodobieństwem obraz ten zapisze się silniej w naszej pamięci niż gdybyśmy próbowali zapamiętać samą liczbę. 
Pozytywne efekty uzyskamy także wtedy, gdy zastosujemy technikę określaną jako CHUNKING, tj. łączenie pojedynczych elementów w większe całości, np. 1980 zamiast 1, 9, 8, 0. Trudno byłoby nam zapewne też zapamiętać liczbę 1914191819391945. Gdy jednak podzielimy ją na mniejsze części (1914 1918 1939 1945) i skojarzymy dodatkowo, że liczby te oznaczają daty początku i końca pierwszej i drugiej wojny światowej, zapamiętanie jej stanie się o wiele prostsze. (...)
 
Więcej przeczytacie w artykule Sebastiana Chudaka „Grammatik lernen mit Strategie und Humor
... czyli o strategiach uczenia się gramatyki wykorzystujących zabawne skojarzenia, historyjki, rymy i piosenki“ w najnowszym wydaniu (4/2014) „Jezyka Niemieckiego“.

 

Myszką przez Austrię i Szwajcarię


Austria i Szwajcaria to kraje znacznie mniejsze od Niemiec. Podręczniki do nauki języka niemieckiego niestety nie przyczyniają się do pogłębiania ich wiedzy i rozbudzania zainteresowania historią, literaturą, sztuką czy też choćby tradycjami kulinarnymi obu tych krajów.
 
Austria i Szwajcaria to kraje znacznie mniejsze od Niemiec. Wielkość zajmowanego przez nie terytorium nie ma większego znaczenia, jeśli chodzi o ich atrakcyjność pod względem turystycznym czy też wpływ na szeroko pojętą kulturę niemieckojęzycznego obszaru językowego. Niestety w używanych na lekcjach języka niemieckiego materiałach dydaktycznych kraje te są – jako mniejsi sąsiedzi Niemiec – wyraźnie spychane na margines. Uczniowie zwykle dowiadują się, że Szwajcaria to kraina wysokich gór, sera i czekolady. Znacznie rzadziej słyszą o Wilhelmie Tellu czy też innych postaciach i wydarzeniach z historii tego kraju. 
Jak pokazuje doświadczenie, niektórym z nich trudność sprawia nawet podanie nazwy jego stolicy. Często nie posiadają żadnej wiedzy o jego ustroju politycznym [federacja demokratyczna, gdzie na szeroką skalę wykorzystywana jest instytucja referendum (demokracja bezpośrednia)], podziale administracyjnym (kantony) itp. Podobnie rzecz ma się z Austrią, która przez większość uczniów kojarzona jest, co najwyżej z Wolfgangiem Amadeuszem Mozartem, którego można zobaczyć na ilustracjach w praktycznie każdym podręczniku, słynnymi „Mozart Kugeln”, Wiedniem i ewentualnie także z cesarzową Sissi. Gdy zapytać ich jednak o inne austriackie miasta lub postaci historyczne, to prędko okazuje się, że ich wiedza na ten temat nie jest zbyt głęboka. 
Podręczniki niestety nie przyczyniają się do pogłębiania ich wiedzy i rozbudzania zainteresowania historią, literaturą, sztuką czy też choćby tradycjami kulinarnymi obu tych krajów. Zamiast tego oferowane przez wydawnictwa materiały dydaktyczne raczej potwierdzają i przez to wzmacniają stereotypowe wyobrażenia uczniów. W centralnym punkcie zainteresowania pozostają przy tym Niemcy, którym poświęca się zwykle najwięcej uwagi. O tym problemie pisaliśmy już w poprzednim numerze „Nauczaj lepiej”, który poświęcony był Vaduz, Bernu, Wiedniowi i Berlinowi. Wskazywaliśmy przy tym na to, że taki stan nie jest zgodny z tym, co postuluje współczesna dydaktyka języka niemieckiego, tj. z „DACHL-Prinzip” – zasadą, wedle której naszym celem powinno być równe traktowanie wszystkich krajów niemieckojęzycznych. Osiągnięcie tego celu ułatwi nam z pewnością internet. Inaczej niż w podręcznikach, których zdecydowana większość wydawana jest w Niemczech i pisana przez autorów o specyficznej, etnocentrycznej perspektywie, znajdziemy tu bardziej zróżnicowane informacje.
Zarówno Austria, jak i Szwajcaria mają swoje oficjalne reprezentacje internetowe, tj. strony WWW, na których oprócz aktualnych informacji o bieżących sprawach dotyczących życia w nich, w tym także o wydarzeniach kulturalnych i sportowych, znajdziemy informacje przygotowane specjalnie dla wybierających się do nich turystów. Znaleźć można wiele stron adresowanych do nauczycieli i osób uczących się języka niemieckiego.
Wizytę na stronie www.austria.info/de warto rozpocząć od przejrzenia rubryki „Wissenswertes”, gdzie umieszczone są ogólne informacje o tym kraju, o jego historii, mieszkańcach, klimacie, faunie i florze, parkach narodowych i o poszczególnych krajach związkowych (podobne informacje podane w stosunkowo prostej formie językowej znajdziemy na stronie www.die-geobine.de/austria.htm). Punktem wyjścia do dalszych poszukiwań może być interaktywna mapa („Interaktive Karte Österreichs“). Klikając na wybrane punkty na wspomnianej mapie połączymy się ze stronami WWW zawierającymi bardziej szczegółowe informacje na temat interesujących nas miejsc.
Przygotowując się do lekcji, których tematem miałaby być Austria warto skorzystać z materiałów dostępnych na stronie www.oesterreichportal.at, która jest firmowana przez Österreich Institut i reklamowana jako „eine Plattform für den Deutschunterricht”, gdzie znajdziemy “Unterrichtsvorschläge, Arbeitsblätter und interaktive Übungen sowie eine kommentierte Linkliste zu Österreich”. Znajdujące się tu quizy, m.in. z wiedzy na temat W.A. Mozarta, Z. Freuda czy różnych obchodzonych w Austrii świąt, mogą być dla uczniów sporym wyzwaniem. Pracując w parach lub nawet małych grupach i pomagając sobie słownikiem powinni jednak poradzić sobie z ich rozwiązaniem.
Dostęp do materiałów dydaktycznych publikowanych w rubryce „Landeskundepakete” możliwy jest dopiero po rejestracji w serwisie. Jest ona szybka i bezpłatna. Materiały są opracowane w ten sposób, że podzielone są na moduły przeznaczone dla 
uczniów o różnych poziomach biegłości językowej (od „Basismodul” dla poziomu A1-A2, przez „Modul A” dla poziomu B1-B2, aż po „Modul B” dla poziomu C1-C2). Ich autorzy w precyzyjny sposób definiują cele pracy i opisują planowane aktywności uczniów oraz określają czas potrzebny na realizację zadań. Dodatkowo znajdziemy tu uzupełnienie informacji na omawiany temat i wskazówki dydaktyczne dla nauczycieli. Materiały są przy tym bardzo zróżnicowane. Znajdziemy tu bowiem nie tylko teksty do czytania, ale także nagrania audio i wideo oraz linki do wartych odwiedzenia stron WWW.
Tych ostatnich znajdziemy na stronie  www.oesterreichportal.at znacznie więcej – w rubryce „Linksammlung”. Zestawione tu linki nie są wyłącznie linkami do stron internetowych poświęconych Austrii. Dopiero w rubryce „Österreich“ umieszczono odnośniki do stron poświęconych poszczególnym krajom związkowym, austriackiej wersji języka niemieckiego, austriackim przedsiębiorstwom i mediom itd.
Odwiedzając stronę www.myswitzerland.com/de/home.html (strona dostępna jest także w języku polskim: www.mojaszwajcaria.pl; podobna strona: www.heidiland.com/de). zostaniemy przywitani w następujący sposób: „Grüezi. Bonjour. Buongiorno. Allegra.” Już to może być dobrym punktem wyjścia do refleksji na temat różnorodności językowej i kulturowej Szwajcarii, w której oprócz języka niemieckiego oficjalnie używa się także języka włoskiego, francuskiego i retoromańskiego. Podstawowe informacje o tym kraju (od danych dot. liczebności ludności, terytorium i klimatu po historię, mentalność mieszkańców i tradycje, w tym napisaną przez Johannę Spyri w XIX w.
opowieść o przygodach „Heidi”) umieszczono tu w rubryce „Über die Schweiz“ (podobne informacje w stosunkowo prostej wersji językowej znajdziemy także na stronie www.diegeobine.de/schweiz.htm). 
Szczególnie interesująca jest tu – podobnie jak w przypadku opisywanej wyżej strony www.austria.info/de – interaktywna mapa kraju („Schweizer Karte“), na której zaznaczono warte odwiedzenia miejsca łącząc je jednocześnie odpowiednimi linkami z bazą danych zawierającą ich szczegółowe opisy, fotografie itp. Poznawanie Szwajcarii rozpocząć możemy zatem od podróży po tej interaktywnej mapie lub zaglądając do rubryki „Reiseziele”, gdzie opisano atrakcyjne turystycznie regiony, najważniejsze szczyty górskie, jeziora i parki narodowe, lub do rubryki „Erlebnisse”, w której autorzy strony www.myswitzerland.com prezentują 200 wybranych przez siebie atrakcji turystycznych.
Jedną z nich jest niewątpliwie muzeum poświęcone bohaterowi narodowemu Szwajcarii – Wilhelmowi Tellowi. Na jego stronie internetowej www.tellmuseum.ch znajdują się, oprócz krótkiego streszczenia historii W. Tella (rubryka „Geschichte”), także informacje o samym muzeum i jego ekspozycji. Przeglądając dostępne tu w formacie PDF broszury uczniowie, nawet ci o stosunkowo niskim poziomie biegłości językowej, mogą wyszukiwać informacje o atrakcjach muzeum, godzinach otwarcia lub cenach biletów (...)
 
Więcej przeczytanie w artykule Sebastiana Chudaka  „Durch Österreich und die Schweiz... mit der Maus... czyli o serwisach internetowych poświęconych Republice Austrii i Federacji Szwajcarskiej“ w najnowszym wydaniu „Języka Niemieckiego“.