ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH
       
Język Niemiecki



Wydania z lat 2009-2016 dostepne są w wersji elektronicznej jako pliki PDF. Są one identyczne z wersjami drukowanymi. Jednakże nie zawierają materiałów, które były na płytach CD/DVD dołączanych do niektórych wydań drukowanych.
W wersji drukowanej dostepne jest tylko jedno wydanie - 3/2016.
Więcej


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Cena kompletu wydań 50 zł
Cena jednego wydania 10 zł
Zamów



Nowość!


Więcej

Arabowie versus Żydzi

 Historia konfliktu bliskowschodniego w XX wieku

Konflikt bliskowschodni, nazywany także arabsko-izraelskim, to jeden z najdłużej trwających konfliktów po II wojnie światowej. Przebiegał na wielu etapach: od konfrontacji na linii Arabowie–Żydzi, przez wojny arabsko-izraelskie, na walkach izraelsko-palestyńskich kończąc. Zasadne zatem wydają się pytania: jakie jest jego źródło i dlaczego nadal nie ma pokojowego rozwiązania?
 
Syjonizm
W drugiej połowie XIX w. na Żydów europejskich zaczyna oddziaływać ruch zwany syjonistycznym. Termin „syjonizm” sformułowany został w 1890 r. przez wiedeńskiego publicystę Natana Birnbauma. W pracy zatytułowanej Die Nationale Wiedergeburt des judischen Volkes in seinem Lande als Mittel zur Losung der Judenfrage (Odrodzenie narodowe ludu żydowskiego w jego ojczyźnie jako środek rozwiązania kwestii żydowskiej) autor przeciwstawiał się procesowi asymilacji Żydów w Europie i wzywał do powrotu ludności żydowskiej do Palestyny. Syjonistycznym nazwał ruch dążący do realizacji tego postulatu. Nazwa odnosi się do góry Syjon, na której zgodnie z żydowską tradycją znajdować się miał grób króla Dawida. Wpływy ruchu wzmocnione zostały przez aktywność austro-węgierskiego dziennikarza Teodora Herzla, autora książki Der Judenstadt (Państwo Żydowskie) i przybrały formę instytucjonalną na kongresie w Bazylei w 1897 r.
Syjoniści podjęli się koordynowania emigracji żydowskiej do Palestyny, finansowali ją i kupowali ziemię od ludności arabskiej, aby proces osadnictwa mógł się rozwijać. Pierwsze osady powstały z inicjatywy barona Edmunda Rotschilda w latach 1880–1889. Pod koniec XIX w. Palestynę zamieszkiwało około 50 tys. Żydów. Liczba przybywających systematycznie rosła, tak by w przededniu I wojny światowej osiągnąć ok. 85 tys., tj. 10% populacji zamieszkującej ten obszar. 
Aspiracje i działania żydowskie wsparte zostały w czasie I wojny przez walczący z Turcją Osmańską rząd brytyjski, tzw. Deklaracją Balfoura. Dokument zapewnił Żydom powstanie w Palestynie żydowskiej „siedziby narodowej”, z poszanowaniem praw pozostałej ludności „nieżydowskiej” i międzynarodową uwagę przez włączenie tego dokumentu do traktatu pokojowego z Turcją.
Pierwsza wojna światowa zakończyła się podporządkowaniem obszaru Palestyny jako mandat nowo powstałej organizacji międzynarodowej Lidze Narodów, w imieniu Ligi funkcję mandatariusza pełniła Wielka Brytania. Stąd możliwe stało się realizowanie zobowiązań zawartych w Deklaracji Balfoura. W naturalny sposób powiększała się liczba przybywającej do mandatu Palestyny ludności żydowskiej, co doprowadziło do konfliktu na linii Arabowie–Żydzi, trwającego do dziś.
Napływ ludności żydowskiej do mandatu pogłębił się w wyniku wydarzeń II wojny światowej i Holocaustu. Stałe konfrontacje między stronami doprowadziły do zrezygnowania Wielkiej Brytanii z pełnienia funkcji mandatariusza. Kwestię przyszłości Palestyny rozwiązać miała powstała w 1945 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ). Na jej forum prowadzono liczne debaty nad przyszłością tego obszaru, tak że w listopadzie 1947 r. podjęto decyzję o podziale mandatu Palestyny na dwa państwa: arabskie i żydowskie, połączone unią gospodarczą, oraz z Jerozolimą jako wyodrębnionym obszarem pod nadzorem międzynarodowym. Strona arabska nie zaakceptowała tego rozwiązania, co dodatkowo pogłębiło istniejący już kryzys między stronami. Rozpoczął się okres zwany wojną domową w mandacie Palestyny. Naprzeciwko siebie stanęły do nieregularnej walki siły żydowskie (głównie organizacje paramilitarne – Hagana, Palmach) i siły arabskie (Święta Armia, Arabska Armia Wyzwoleńcza), tocząc walki głównie o osady żydowskie i wioski arabskie oraz o drogi (wojna o drogi). Całość działań odbywała się przy obecności Brytyjczyków w Palestynie.
 
I wojna arabsko-izraelska
Wycofanie się Brytyjczyków z Palestyny i proklamowanie przez Dawida Ben Guriona niepodległości Izraela w nocy z 14 na 15 maja 1948 r. oraz jego natychmiastowe uznanie międzynarodowe (USA, ZSRR) doprowadziły do eskalacji konfliktu. Strona arabska nie przyjęła takiego rozwiązania i wojska państw arabskich (Egiptu, Syrii, Iraku, Transjordanii) wkroczyły do Palestyny, aby bronić jej przed Izraelczykami. Działania wojenne spowodowały zaangażowanie ONZ na rzecz szybkiego zakończenia wojny, do Palestyny został wysłany specjalny wysłannik tej organizacji – hr. Folke Bernadotte. Doprowadził do dwóch zawieszenia działań: w czerwcu i lipcu 1948 r. Walki jednak wybuchały na nowo, Arabowie nadal kwestionowali formalnoprawne przejęcie mandatu przez ONZ w spadku po Lidze Narodów, a tym samym prawo do podziału.
 Brak jednolitego dowództwa, braki w wyszkoleniu oraz brak zgody między Arabami – głównie co do celów prowadzonej wojny – doprowadziły do uzyskania przewagi przez Izraelczyków pod koniec 1948 r. Wojna trwała do 1949 r., gdy za sprawą mediacji Rulpcha Buncha (kolejnego przedstawiciela ONZ na Bliskim Wschodzie) podpisano porozumienia rozejmowe: między Izraelem a Egiptem w lutym 1949 r.; między Izraelem a Libanem w marcu 1949 r.; między Izraelem a Transjordanią w kwietniu 1949 r.; między Izraelem a Syrią w lipcu 1949 r. W rozmowach ze stroną izraelską nie uczestniczyli przedstawiciele Iraku i Arabii Saudyjskiej. W czasie walk doszło do wielkiego exodusu ludności arabskiej z terenów opanowanych przez Żydów, brak rozwiązania dotyczącego ich statusu i roszczenia do zostawionego mienia były i są jedną z kilku dotąd nierozwiązanych kwestii w ramach konfliktu, powodujących brak postępu w negocjacjach pokojowych.
Ponadto opanowanie przez stronę izraelską Wschodniej Jerozolimy zakwestionowało jej międzynarodowy status przewidziany planem podziału opracowanym przez ONZ i zapoczątkowało debatę nad przynależnością Jerozolimy, do której od tego czasu obie strony roszczą sobie prawa. Wojna nie zakończyła się zawarciem traktatów pokojowych, a jedynie rozejmem, co powodowało (i nadal powoduje), że granice Izraela miały charakter tymczasowy. Państwa arabskie nie uznały istnienia państwa Izrael, mimo uznania międzynarodowego. Natomiast Izraelczycy w wyniku prowadzonych działań wojennych powiększyli obszar przewidziany dla nich w ramach podziału mandatu o 6,6 tys. km2.
 
Kryzys Sueski 
Początek lat 50. na Bliskim Wchodzie przyniósł szereg zmian nazywanych często „czasem pułkowników”. Zmiany doprowadziły do upadku monarchii i pojawienia się republik, w których władzę piastowali wojskowi.
W Egipcie przejął ją wywodzący się ze Związku Wolnych Oficerów Gamal Abdel Nasser. Wprowadzane przez niego reformy wymagały nakładów finansowych, a konieczność modernizacji armii – zakupu uzbrojenia. Odmowa finansowania wielkiego projektu budowy nowej tamy na Nilu przez państwa zachodnie w dobie zimnowojennej rywalizacji skłoniły Nassera do podjęcia współpracy ze Związkiem Radzieckim. Otrzymał od niego wsparcie finansowe i militarne (umowy o dostawie uzbrojenia z Czechosłowacją). Ponadto Egipcjanie zmusili Brytyjczyków do wycofania się z baz znajdujących się nad Kanałem Sueskim oraz wspierali w Algierii działającą przeciwko Francji partyzantkę. Na dodatek, aby finansować budowę tamy, Nasser zdecydował się 26 lipca 1956 r. na nacjonalizację Towarzystwa Kanału Sueskiego, spółki, w której najwięcej udziałów mieli Brytyjczycy. Spółka ta zarządzała przepływem statków przez wybudowany w latach 1859–1969 Kanał Sueski. Izrael nękany był przez stałe wypady fedainów oraz blokadą jego portów. 
Te wszystkie czynniki skłoniły Wielką Brytanię, Francję i Izrael do zawarcia tajnego układu w Sèvres pod Paryżem, który określił zasady współpracy między wymienionymi państwami w czasie wojny z Egiptem.
Zgodnie z planem 29 października 1956 r. Izraelczycy rozpoczęli operację „Kadesz” i przerzucili swoje siły w rejon przełęczy Mitla znajdującej się w środkowej części Półwyspu Synaj. Stworzono sytuację, którą uznać można było za „bezpośrednie” zagrożenie dla bezpieczeństwa żeglugi po Kanale. Dnia 30 października Wielka Brytania i Francja postawiły walczącym ultimatum, w którym zażądały odsunięcia sił na odległość 10 km od Kanału, Izrael zrealizował prośbę, a Egipt, co zakładano wcześniej, odrzucił. Dając wojskom brytyjskim i francuskim pretekst do podjęcia działań militarnych (operacja „Muszkieter”), 31 października z udziałem lotnictwa i marynarki, następnie 5 listopada dokonano desantu w strefie Kanału.
Działania na Bliskim Wschodzie omawiano na forum ONZ. Panowała tam atmosfera potępienia agresorów i akcji przez nich podjętej. Głównymi zwolennikami szybkiego zakończenia działań i wycofania sił państw zachodnich ze strefy Kanału były oba supermocarstwa: USA i ZSRR. Stąd ONZ podjęło decyzję o powołaniu Doraźnych Sił Narodów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie (UNEF), które miały za zadanie nadzorowanie wycofania wojsk brytyjskich, francuskich i izraelskich z Synaju. Działania wojenne przerwano 7 listopada, a siły międzynarodowe pojawiły się na tym obszarze 15 listopada. Wojska brytyjskie i francuskie wycofały się do 22 grudnia, natomiast izraelskie dopiero w marcu 1957 r.  Wojna zakończyła się porażką militarną Egiptu, ale prezydentowi Nasserowi przyniosła miano bohatera, który oparł się tradycyjnej zależności od dawnych kolonialnych mocarstw. 
Konflikt umożliwił Nasserowi szerszą działalność polityczną, zaczął on głosić hasła panarabizmu i stał się rzecznikiem sprawy palestyńskiej. Za jego sprawą w 1964 r. powołano Organizację Wyzwolenia Palestyny, która grupowała palestyńskie siły walczące z Izraelem. Wojna po raz kolejny nie zakończyła się porozumieniem pokojowym, więc stan tymczasowości granic izraelskich utrzymywał się, podobnie jak brak uznania jego istnienia (…)
 
 
Cały artykuł Magdaleny Pogońskiej-Pol „Arabowie versus Żydzi – historia konfliktu bliskowschodniego w XX wieku” przeczytacie w najnowszym wydaniu (6/2017) „Wiadomości Historycznych”
 
(…) – skróty od redakcji