ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Zamów


Ebooki 


Więcej

Kraj, którego nie ma na mapach

 

Abchazji nie ma na mapie. Ten kraj nie istnieje. O świecie, na którym jest oddzielne miejsce dla Abchazji uczą się na lekcjach geografii dzieci w Rosji, Wenezueli, Nikaragui, Vanuatu, Tuvalu i Nauru. Dla reszty świata ‒ to część Gruzji. 
 
Tereny dzisiejszej Abchazji kolonizowali już starożytni Grecy, którzy założyli tu miasto Dioskuria (dzisiejsze Suchumi, po abchasku ‒ Akua). Po Grekach byli Rzymianie, po nich ‒ Bizantyjczycy, którzy w VI wieku wprowadzili do Abchazji chrześcijaństwo. Od VIII wieku, pod władzą dynastii Leonidów nastąpił rozkwit abchaskiej państwowości. Odparto oblegających twierdzę-stolicę Anakopia Arabów, a w 780 roku Leon II obwołał się niezależnym od Bizancjum władcą Królestwa Abchazji, w skład którego weszły też tereny obecnej zachodniej Gruzji, m.in. miasto Kutaisi, które w 806 roku stało się stolicą. 
 
Abchaskie elity uległy gruzinizacji, ale na przełomie IX i X wieku Abchazja była najsilniejszym państwem w regionie. Ostatecznie, wskutek dynastycznych powikłań, na początku XI wieku weszła w skład Gruzji. Od XV wieku wpływy w Abchazji zaczęło zdobywać Imperium Osmańskie, co zaowocowało islamizacją kraju. Mimo licznych powstań, zwierzchność Osmanów uznał sam władca ‒ książę Leon, przechodząc w II połowie XVIII wieku na islam.
Od 1810 roku Abchazja weszła w skład Imperium Rosyjskiego, cieszyła się jednak szeroką autonomią, co zmieniło się dopiero w II połowie XIX wieku. Podczas wojny Rosjan z Czerkiesami Abchazi wsparli tych drugich, co diametralnie zmieniło politykę Rosji w stosunku do księstwa. Po powstaniu z 1877 roku wielu Abchazów wyjechało do Imperium Osmańskiego, zaś na ich miejsce osiedlano Greków, Ormian, Gruzinów oraz Rosjan. Już pod koniec XIX wieku Abchazi stanowili jedynie 55% mieszkańców. 
W czasach ZSRR Abchazja weszła w skład sowieckiej Gruzji, zachowując jednak autonomię. Władze radzieckie zintensyfikowały politykę gruzinizacji dawnego księstwa, likwidując jednocześnie przejawy abchaskiej tożsamości. Zakazano m.in. nadawać dzieciom abchaskich imion, więc Abchazi z przekory sięgnęli po imiona polskie. Pierwszy prezydent kraju nazywał się Władysław Ardzinba.
Upadek ZSRR przyniósł scenariusz podobny do innych terytoriów w regionie. Abchazi zaczęli domagać się niepodległości, zaś Gruzini ani myśleli im ją dawać. 14 sierpnia 1992 roku wybuchła wojna. Po nieco ponad roku, przy wydatnej pomocy Rosjan oraz Konfederacji Narodów Kaukazu (walczył tu m.in. Szamil Basajew) Abchazja wojnę wygrała, choć często słyszy się gorzkie głosy, że przegrali ją zarówno Gruzini, jak i Abchazowie. Kraj wszedł w orbitę wpływu Rosji, zaś w 2008 roku, po sierpniowej, kilkudniowej wojnie gruzińsko-rosyjskiej, został przez nią uznany za niepodległe państwo. Dziś jednym z najokazalszych budynków w stolicy republiki jest rosyjska ambasada.
 
Abchazowie i inni
Wszelkie dane dotyczące składu etnicznego republiki są niepewne, niemniej spis powszechny z 2011 roku zliczył: 122 tys. Abchazów, 42 tys. Ormian, 46 tys. Gruzinów, 22 tys. Rosjan, oraz mniejsze społeczności: Greków, Ukraińców, a nawet Estończyków. Razem 240 tys. mieszkańców. Są jednak również dane mówiące o 70-80 tysiącach Abchazów i podobnej liczbie Ormian. Jedno jest pewne ‒ w 1989 roku żyło tu ponad pół miliona ludzi, w tym niemal połowa Gruzinów, z których większość uciekła po wojnie do Gruzji. Ci, którzy zostali, to głównie Megrele, grupa etniczna żyjąca w okolicach przygranicznego miasteczka Gali (po abchasku ‒ Gal) 
W kwestii wyznania dominuje chrześcijaństwo (60%). Kilkanaście procent mieszkańców, głównie w rejonach górskich, wyznaje islam, zaś rosnącą popularnością cieszy się dawna, pogańska religia Abchazów, którą oficjalnie wyznaje 8% społeczeństwa. Na fladze kraju widnieje siedem gwiazd, symbolizujących ponoć historyczne regiony Abchazji. Siedem to również liczba głównych „swiatiliszcz”, czyli świętych miejsc pierwotnej religii (…)

Zróżnicowanie przyrodnicze
Położenie w wąskim 50-kilometrowym pasie między Kaukazem a wybrzeżem Morza Czarnego kształtuje warunki środowiska przyrodniczego Abchazji. W części wybrzeża (210 km długości) panuje klimat podzwrotnikowy. W części północnej góry dochodzą do stromego wybrzeża morskiego, a im dalej na południe, tereny nizinne zajmują większe fragmenty, które stanowią część Niziny Kolchidzkiej. Rosną cytrusy ‒ głównie mandarynki, palmy i eukaliptusy. Bogate jest życie wodne Morza Czarnego – setki gatunków ryb, skorupiaków, a nawet delfinów (…) 
Turystyka i rolnictwo
Gospodarka separatystycznej republiki opiera się w dużej mierze na turystyce i rolnictwie. Abchaskie mandarynki – główny produkt eksportowy kraju ‒ trafiają do Rosji, zaś drewno eukaliptusa do Turcji. Wyrabia się tu doskonały miód, wino, które nie ustępuje gruzińskiemu, uprawia się tytoń i herbatę. Przemysł ciężki niemal nie istnieje. Główny ośrodek wydobywczy kraju ‒ miasto Tkwarczeli kompletnie podupadło podczas wojny z Gruzją. Obecnie straszą tam ruiny elektrowni i kopalń węgla. W południowej części kraju widać wiele zrujnowanych wiosek, opuszczonych przez Gruzinów, nawet sama stolica nie podniosła się jeszcze z wojennych zniszczeń.
W sezonie abchaskie plaże w Gagrze, Picundzie i Gudaucie są pełne wypoczywających, głównie Rosjan. Resztę świata odstrasza niestety niepewny status kraju, niski standard infrastruktury, oraz gruzińska policja, opowiadająca przechodzącym przez graniczny most na rzece Inguri o fatalnym poziomie bezpieczeństwa w Abchazji (…)
 
Niepewna przyszłość
Ze wszystkich parapaństw na terenie dawnego ZSRR Abchazja ma chyba najmocniejsze podstawy do samodzielnej egzystencji. Abchazowie to zupełnie oddzielny od Gruzinów naród, z własnym językiem, historią, kulturą. Ma własny mit założycielski ‒ wygraną wojnę, o której przypominają pomniki i groby żołnierzy nie tylko w stolicy. 
Warto wspomnieć o ciekawym zjawisku – nie umiejąc dostosować języka do wymagań współczesności Abchazowie zaczęli do rosyjskich słów dodawać literę „a”, by nadać im pozory abchaskości. 
Status Abchazji nie pozwala na wykorzystanie jej potencjału. Niektórzy twierdzą, że najlepiej byłoby przyłączyć się do Rosji. Abchazowie są jednak zbyt dumni ze swojego państewka, żeby rezygnować z nieuznawanej, ale zdobytej niepodległości. Nie ma też szans, by zjednoczyli się z szybko modernizującą się Gruzją, niezależnie od hojności składanych przez Tbilisi ofert. Zbyt dużo krwi zostało przelanej. Nie ma też najmniejszych szans na powszechne uznanie abchaskiego państwa na forum międzynarodowym. Dla krajów zachodnich zbyt cenna (co zresztą zrozumiałe) jest przyjaźń z Gruzją. Na chwilę obecną nie widać rozwiązania. 
 
Więcej przeczytacie w artykule Mateusza Żemły „Niedoceniony czarnomorski raj” w najnowszym wydaniu (3/2016) „Geografii w Szkole”. 
(...) - skróty pochodzą od redakcji